patentlausn

Þessi forvitnilega frétt er frá apríl 2008. Eins og svo sem hefur margoft komið fram voru Landsbankamenn alveg með það á hreinu, a.m.k .gagnvart sínum Icesave viðskiptavinum, að þeir væru tryggðir í bak og fyrir í fullu samræmi við dírektífið um innstæðutryggingar. Bresk fjármálayfirvöld voru farin að hafa áhyggjur á þessum tíma. Breski tryggingasjóðurinn reyndi varfærnislega á heimasíðu sinni að benda sparifjáreigendum á að ef svo ólíklega vildi til að erlendir bankar með útibú á Bretlandi lentu í greiðslufalli, gæti hugsanlega tekið lengri tíma að fá tryggingaféð greitt út, heldur en ef hið sama myndi gerast í breskum banka. Landsbankinn brást illa við og sakaði tryggingasjóðinn breska um að ala á óþarfa áhyggjum:

the managing director of Icesave, said: ‘Our concern is that under the EU directive, there is not supposed to be any competitive difference between the UK scheme and the passport scheme. ‘What’s frustrating is that the FSCS seems to be telling customers that there is. It has been very unhelpful in the current climate. We have seen some inflammatory headlines over the Icelandic banking sector over the past few weeks, leading to a lot of rumours and anxious customers. The issue of depositor protection is already completely hyped at the moment. The FSCS comments just make matters worse.’

Þessa gömlu frétt rifjar breskur bloggari upp. Þessi nafnlausi en mjög fróði bloggari (svona fagbloggari, sem skrifar ítarlega um efnahagsmál) fer mjög náið yfir allt Icesave málið, út frá sjónarhóli Breta. Hann útskýrir hvernig tryggingasjóðir banka eru hugsaðir, m.a. að ekki sé endilega meiningin að slíkur sjóður eigi fyrir útborgunum, sé hann hugsaður sem sk. “ex post” sjóður.

Þetta er hollur lestur  fyrir þau okkar á Íslandi sem halda að við þurfum bara að koma betur á framfæri okkar málstað og þá muni umheimurinn skilja hversu miklu óréttlæti við erum beitt.

Bloggarinn breski segir í inngangi sínum:

Inevitably, the argument comes down to legal and financial technicalities, but perhaps because this particular case involves two relatively large countries claiming money from a small one, to meet the cost of a financial bailout when public sympathy for bailouts is exhausted, discussion in even the more analytical British newspapers, like the Financial Times,Times, Guardian, Independent and even the Daily Telegraph has tended to be superficial and sentimental.

Það var gæðabloggarinn Baldur Mcqueen sem benti á þessa bloggfærslu í ágætum pistli. Baldur bendir á það geti vissulega verið ágætt að vekja upp umræðu um okkar stöðu utan landssteinanna, en að þeir sem setji sig vel inn í málið séu okkur ekki endilega hliðhollir. (Því má hins vegar velta fyrir sér hvort málefni séu endilega rædd betur og ítarlegar þó þau séu meira rædd, svo kannski eru þetta óþarfa áhyggjur hjá Baldri. Svo dæmi sé tekið, þá eru Bandaríkjamenn búnir að ræða fátt annað á innlendu stjórnmálavettvangi en endurbætur á heilbrigðiskerfi, en sú mikla umræða virðist ekki hafa skilað gæðum í samræmi við magn.)

það skal tekið fram að færslan er það ítarleg að maður gæti dregið í efa að einhver hafi tekið þetta saman sem hver annar hobbíbloggari, en misjafnlega hafast menn að í frítíma sínum!  Þetta lítur mun meira út eins og nokkuð ítarlegt lögfræðilegt minnisblað, fer út í Ragnars Hall ákvæðin og allt hvað eina. En bloggarinn sem kallar sig rebeleconomist segir raunar frá því að hann sé fyrrum starfsmaður seðlabanka.   Við getum rétt séð það fyrir að þessum sömu röksemdum, settum fram af meiri hörku, hefur Svavarsnefndin mátt svara.

Til að halda því til haga þá er niðurstaða bloggarans ekki alfarið okkur í óhag en niðurstaða hans er þessi:

Iceland is morally obliged to pay, and the British [...] have dealt with Iceland fairly if rigorously. As could have been expected when Iceland allowed its economy to become dominated by financial services provided by a few institutions, the failure of one of them left Icelanders with a disproportionately large mess for a small country to clear up. Although this burden is not impossible for Iceland to carry, there is a case for all the countries of the European Economic Area (EEA) to help, since the EEA single market regulations made a substantial contribution to the debacle.

Síðastnefnda atriðið er nánar skýrt svo:

Clearly, to some extent, the EEA’s single market regulations contributed to the Icesave problem, by clearing the way for some banks to operate in the larger European economies with minimal scrutiny from those economies’ relatively well-resourced and experienced regulators, so there is a case for sharing the cost of compensating Icesave depositors across the whole EEA.

M.ö.o. – regluverk innri markaðar Evrópska efnahagssvæðisins opnaði leið fyrir fjármálastofnanir að blómstra í tómri alsælu í stærri hagkerfum álfunnar án þess að eftirlitsyfirvöld í þeim löndum, með reynslu og þekkingu, hafi haft neitt eftirlit með þeim. (Á milli línanna er sagt að eftirlitsstofnanir í litlu dvergríki hafi, pent sagt, ekki haft sömu aðstöðu og reynslu!) Því megi færa fyrir því rök að aðildarríki EES skuli koma til hjálpar og deila kostnaðinum af þessu – fyrir okkur – risavaxna klúðri.

Moggabloggarar kætast yfir “sigri” Íslands. “Við borgum ekki!“ Snerust kosningarnar ekki í raun um að fólk vildi fá að segja þetta? Þannig skilja líka fjölmargir í kringum okkur skilaboðin, Vi betalar inte! segir Svenska Dagbladet. Táknræn mótmæli, skilaboð til umheimsins, þar sem þjóðin fékk að segja í kór “Helv.. fokking fokk”? Politisk utblåsning, segir Aftenposten í Noregi. En er þrýstingnum létt? Eða er bara búið að espa upp reiðina enn frekar?

Ólafur Ragnar að mati sumra orðinn valdamesti stjórnmálamaður Íslands. Þarf að bera næsta Icesave samning undir hann áður en kemur til atkvæðagreiðslu Alþingis? Mun Ólafur fyrst bíða og sjá hversu margir fylki sér í Facebook grúppu? Ólafur heldur áfram á fullu í utanríkispólitík, án samráðs við ríkistjórn, sakar Norðurlönd um að hafa stutt Breta og Hollendinga, ekki viljað lána Íslendingum, ekki viljað leyfa okkur sjálfum að ráða hvaða skuldir bankanna við borgum og hvaða skuldir við látum eiga sig. Beinir orðum sínum nú beint til forsætisráðherra Breta. Og Moggabloggkórinn fer í fýlu út í utanríkisráðherra Noregs þegar sá bendir á að Ísland glími ekki við náttúruhamfarir heldur manngerð vandamál, sem norskir skattgreiðendur eigi ekki að borga fyrir. Fyrrverandi Alþingismaður toppar þjóðernisrembinginn með því að segja að Bretar sýni Íslendingum vanþakklæti fyrir að íslenskir sjómenn skyldu fórna lífi sínu (fyrir Breta?!) í seinni heimstyrjöldinni. Sigmundur Davíð vill kosningar í vor. Bjarni Ben vill ræða Icesave á Alþingi áður en samninganefndin heldur áfram.

Næst að semja á næstu tveimur vikum?  Vilja allir það? Eða gagnast það sumum pólitískt að halda þessu máli sjóðheitu, notfæra sér þær (skiljanlegu) skoðanir fjöldans að við eigum ekkert að borga?  (Við vitum í öllu falli hverjir græða á veikri krónu, frestun á allsherjar uppgjöri og umræðu um framtíð okkar í Evrópu).

Er samningsstaða okkar orðin betri eftir daginn í gær?  Finnst Bretum og Hollendingum okkar sjónarmið sanngjarnari nú, eftir að þjóðin hefur sagt að hún vilji ekki borga?  Eða finnst umheiminum að þjóðaratkvæðagreiðslan sé fyrst og fremst táknræn fjöldamótmæli? Vissulega skiljanleg en er hinn margumtalaði “málstaður” (að við borgum sem minnst…?) betri og réttmætari eftir þessa 200 milljón króna kóræfingu?  (Svo reynt sé að búa til hliðstætt dæmi, myndi það breyta afstöðu okkar til bágrar stöðu Grikkja, ef þeir héldu atkvæðagreiðslu og 90% þeirra myndu segjast ekki vilja borga óráðsíuskuldir gríska ríkisins?)

Bjartsýnisspá: Stjórnarandstaðan leyfi samninganefndinni núverandi að vinna sína vinnu í umboði allra flokka. Stjórnarflokkarnir viðurkenni að það hafi verið mistök að senda ekki þverpólitískt skipaða nefnd fyrir ári, í stað flokksbræðranna Indriða og Svavars, í að ganga frá þessu risavaxna ólánsmáli.

Svartsýnisspá: Búið að tryggja að eitt mesta leiðindamál síðustu missera dragist fram á haust og jafnvel lengur?

Hverju spáið þið?

… helst fyrir laugardag, en annars sem fyrst eftir laugardag. Ég held að það sé betra að það gerist fyrir hugsanlega atkvæðagreiðslu, ég segi hugsanlega því ég myndi telja svona 33% líkur á að af henni verði ekki. Af hverju væri það betra? Jú, hún skapar pressu á báða aðila (alla þrjá) að klára málið. Og það hljóta allir að vera sammála um að það er nauðsyn að klára þetta. Er jú búið að taka 17 mánuði.

Hvað ef ekki verður samið fyrir laugardag? Nú þá verður væntanlega atkvæðagreiðslan haldin og niðurstaðan eins og kannanir benda til, 75% eða svo sem segja ‘Nei’. Og hvað svo? Jú, það þarf áfram að reyna að semja. Nema þá er ekki eins mikil tímapressa, a.m.k. ekki á viðsemjendur Íslands. Hætt er við að pólitíska umræðan hér verði enn órólegri en nú, “Við ætlum ekki að borga“-kórinn fer hamförum, stjórnarandstæðingar margir hverjir leika áfram tveimur skjöldum,daðra við hörðu Nei-arana en þykjast líka öll af vilja gerð til að leysa málið. Ríkisstjórnin mun í öllu falli standa löskuð eftir, hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Hún er jú nú þegar vængstýfð í þessu máli, ekki með fullt umboð til að klára málið nema í samvinnu við stjórnarandstöðu (sem er þó ill nauðsyn held ég og áttu menn að hafa séð fyrir ári). Og hvort sem fólk vill þessa stjórn áfram eða aðra þá er veik stjórn ekki til bóta, og stjórnarskipti myndu enn seinka öllu hér um nokkra mánuði, fram á sumar hið minnsta.

Úff! Best að fara í háttinn, með einhverja skemmtilega bók.

Við erum alltaf öðru hvoru minnt á aðstæður þeirra íbúa heimsins sem fátækastir eru, helst þegar neyðin kreppir að og hungursneyð vofir yfir og þegar stríðsátök verða nógu yfirgengileg til að þau nái athygli fjölmiðla okkar Vesturlandabúa. En tilhugsunin um þá jarðarbúa sem lifa í sárri fátækt vekur oft upp vonleysi, og oft heyrist að þróunarhjálp geri lítið gagn, skili sér ekki nema að litlu leyti, spilling í fátækum ríkjum torveldi uppbyggingu, svo fátt eitt sé nefnt.

Því er það ótrúlega ánægjulegt að rekast á bók sem kryfur þetta vandamál og lýsir því hvernig raunhæft sé að breyta aðstæðum þeirra til hins betra. Þetta er bók eftir heimsþekkta hagfræðinginn Jeffrey D. Sachs, The End of Poverty.

Sachs var álitið hálfgert undrabarn innan hagfræðinnar á sínum tíma, var doktor frá Harvard og fékk að námi loknu prófessorsstöðu þar. Fyrri helmingur bókarinnar er lýsing Sachs á því hvernig hann fékk áhuga á fátækum ríkjum og hvernig hjálpa megi fátækum ríkjum til að þokast áfram og bæta lífsskilyrði. Sachs var ungur prófessor þegar tilviljun réð því að hann var kallaður til sem ráðgjafi stjórnvalda í Bólivíu, sem glímdi við ofurverðbólgu. Síðar var Sachs kallaður til Póllands þegar landið losnaði undan oki Sovétkommúnismans en hann hefur að auki ferðast mjög víða og kynnt sér hagþróun meðal annars á Indlandi, í Kína og víðar. Þessir kaflar eru áhugaverðir, enda hefur Sachs líka verið gagnrýndur fyrir aðkoma sína og ráðgjöf til þessara landa, fyrir oftrú á markaðskerfi og einkarekstur. En Sachs barðist líka mikið fyrir skuldaafskriftum og tókst með miklu harðfylgi að hjálpa Póllandi að losna við uppsafnaðar skuldir kommúnistastjórnarinnar. Sachs vildi hið sama fyrir Sovétríkin og varð fyrir miklum vonbrigðum þegar hann gerði sér grein fyrir að Bandaríkin höfðu takmarkaðan áhuga á að styrkja og aðstoða Rússa, fínt að losa þá undan oki alræðis kommúnisma en þeir þyrftu bara að bjarga sér sjálfir. (Sachs gætir þess vandlega að taka fram að aðstoð hans við Rússland hafi verið tímabundin og að hann hafi ekkert komið nálægt þeirri hryggðarmynd sem einkavæðing auðlinda Rússlands var.)

En það var ekki fyrr um miðjan tíunda áratuginn sem hann kom til Afríku og áhugi hans vaknaði á þessari gríðarstóru og fjölmennu álfu. Af þeim sex milljörðum manna sem nú lifa á jörðinni býr ríflega einn milljarður í sárri fátækt. Með því er átt við að fólk þarf að hafa mikið fyrir því að sjá fyrir sínum grunnþörfum, á rétt svo til hnífs og skeiðar og þarf oft að þola hungur og margvíslega sjúkdóma. Þegar fólk er svo fátækt er réttilega talað um að það sé fast í fátæktargildru. Það nær ekki að skapa neinn arð af sinni vinnu, og það sem verra er að við þær aðstæður eykst fátækt þess frekar en hitt. Þetta er vegna þess að takmörkuð gæði fólksins hafa eðlilega tilhneigingu til að rýrna hægt og bítandi og með fólksfjölgun þarf sama landssvæði að metta fleiri, jarðnæði er ofnýtt, tæki og tól slitna os.frv. Þannig er það staðreynd að fyrir þann fjölda fólks sem lifir við kröppust kjör í þróunarlöndum er lífið eiginlega alls ekki að þróast.

Sachs reynir að skilja og skýra af hverju sum lönd eru og hafa verið öldum saman bláfátæk. Hann útskýrir hvernig þetta tengist meira landafræði en rótgróinni spillingu, hugarfari, “leti”, eða hverju öðru því sem stundum er nefnt. Landlukt ríki (sem hafa enga strandlengju að sjó), fjarri alfaraleið, með aðstæður sem torvelda samgöngur, eru miklu frekar fátæk en þau sem eru í betra fýsisku sambandi við umheiminn. Sachs skýrir líka að það sé misskilningur að nóg sé að aflétta viðskiptahindrunum og tollamúrum:

[...] although trade is important, the popular slogan “trade not aid” is wrong. Poor countries will need “trade plus aid”, since trade reforms alone are not nearly powerful enough to enable the poorest countries to escape from extreme poverty. [...] When huge gains are attributed to trade reforms (hundreds of billions of dollars), we need to look at the fine print: almost all of those gains accrue to the richest countries and the middle-income countries, not the poorest countries, and especially not the poorest countries in Africa. How, after all, could trade alone enable isolated rural villages in Africa to meet their basic needs.

Sachs setur fram vel ígrundað plan, þó vissulega ekki fullunnið, hvernig rétta eigi fátækustu ríkjum hjálparhönd til að bæta lífsskilyrði til langframa. Þetta kosti vissulega samræmt átak og meira fé en nú fer í þróunarhjálp, en samt sem áður minna en þau 0.7% af þjóðarframleiðslu sem nánast öll þróuðu ríkin sögðust ætla að veita til þróunarríkja fyrir meira en 30 árum! (Ísland er sem kunnugt er eitt þeirra ríkja, ásamt Bandaríkjunum, sem hafa þráfldlega svikið þetta markmið.)

Í einum af lokaköflum bókarinnar réttir Sachs sáttahönd til “anti globalization hreyfingarinnar. Líklega svíður honum að vera útmálaður sem enn einn heimskapitalistinn og vinur AGS og Heimsbankans. (Sachs er raunar mjög gagnrýninn á þær stofnanir, sérstaklega þeirri markaðshyggju-”structural adjustment” stefnu sem öllu réð á níunda og tíunda áratugnum). Sachs segir um hreyfinguna:

In my view the antiglobalization movement leaders have the right moral fervor and ethical viewpoint, but the wrong diagnosis of the deeper problems.

Þetta má skoða sem andsvar t.d. til Naomi Klein, höfundar “Shock Doctrine“, en í þeirri bók er Sachs gagnrýndur. Þessar tvær bækur er upplagt að lesa hvora á eftir hinni, Klein er frábær gagnrýnandi ekki síst á núverandi heimsvalda-kapitalismastefnu Bandaríkjanna, en analýserar ekki undirliggjandi hagræn vandamál fátækra landa, eins og Sachs gerir á fræðilegan en skýran og læsilegan hátt. Sachs gegnir nú forstöðu The Earth Institute, þverfaglegri stofnun innan Columbia háskólans í New York. Frekari upplýsingar um bókina og ítarefni má finna hér.

Sem sagt, mæli eindregið með þessari bók fyrir þá sem áhuga hafa á framtíð mannkyns og möguleikum okkar til að bæta heiminn!

Bjartsýnismaðurinn Jeffrey D. Sachs í Afríku.

Hinn skarpskyggni skopteiknibloggari Henrý Þór hafði á orði þegar Pressan sendi hann á brott eftir ádeilumynd á netmiðla, að meira að segja vinsælir bloggarar reyna sömu trikk og netmiðlarnir, að fá sem mestan lestur með krassandi fyrirsögnum. Ég tek hann á orðinu og sæki inblástur í helsta slúðurbloggara landsins. Ég ætla ekki að hella mér útí tískulöggublogg, geri hér eina undantekningu til að sanna regluna.

Guðríður Arnardóttir heitir bæjarfulltrúi í Kópavogi sem hefur verið dugleg í gegnum árin að vekja athygli á ýmsu vafasömu í bæjarmálum Kópavogs.

Hún er í framboði nú og á kannski betri séns en áður, þegar meirihlutaflokkarnir í Kópavogi eiga ekki eins mikið uppá pallborðið og búið er að bola Trölla úr hásæti sínu.

Guðríður hefur virkað á mig sem traustvekjandi kona, í tali og yfirbragði. En nýjasta myndin sem hún notar núna í kosningabaráttunni er eitthvað, tja, allt öðruvísi?

Er það bara þetta mjög ákveðna, stríðnislega augnaráð? Gera gleraugun gæfumuninn? Glampi í augum? Eitthvað búið að eiga við myndina? Bara villtari hárgreiðsla og nýr vinkill? Ég veit svei mér ekki hvor er betri. Hvað segja lesendur? Hvor myndin hefur meiri kjörþokka??  En stjórnmálakonan Guðríður er eflaust sú sama.

Og til að velta okkur meira upp úr útliti fólks þá birti ég líka mynd af frægasta bæjarstjóra Kópavogs síðari ára, og aðra fótósjoppaða útgáfu:

…

Hvaða furðufrétt er þetta að verið sé að kæra manninn fyrir að leigja lúxusíbúð með IKEA eldhúsinnréttingu? Ég hef sjálfur aðstoðað við að skrúfa saman fleiri en eina IKEA inréttingu og finnst þær bara allt í lagi. Mun betri en þær innréttingar sem ég átti að venjast í leiguíbúðum í Ameríku. Og var lúxusíbúðaleigufyrirtækið sem kærir Nonna og frú ekki búið að skoða íbúðina áður en það tóka hana á leigu? Hvernig er hægt að kæra leigusala löngu eftirá fyrir að eldhúsinnréttingin sé ljót? En við svo sem vitum ekki öll smáatriði í málinu. Kannski var samið áður en íbúðin var fullfrágengin?  Íbúðirnar sem ég bjó í kostuðu raunar ekki 40 milljónir á ári, 26.000 USD á mánuði..??  Já sæ-æll!

En orginal fréttin er ansi djúsí, og þetta með kjúklingavængina er svolítið “trailer trash“-legt! En við vitum jú að partíin hjá ‘jetset’-inu íslenska gátu farið úr böndunum, hvort heldur á Rívíerunni, í skíðaskálum eða penthouse íbúðum á Manhattan.

Það væri óskandi að útrásarpartíin hefðu bara skilið eftir sig nagaða kjúklingavængi.

Innlánsvextir hafa snarlækkað síðustu misseri. Fyrir ári var hægt að fá allt að 13-14% nafnávöxtun á sparireikningum hjá bönkum. Nú eru algengir innlándsvextir þetta á bilinu 4-6%. Hér er smá óvísindaleg markaðskönnun:

• S24, sparireikningur (innstæða < 1 milljón): 5,30%
• S24, sparireikningur (innstæða 1-5 milljónir): 6,35%
• Arion banki, Markaðsreikningur (innstæða 250 þús-3 milljónir): 4,30%
• Arion banki, Markaðsreikningur (innstæða 3-20 miljónir): 5,15%
• Arion banki, M2 (1-10 milljónir, lágmarksinnstæða 1 milljón): 5,35%
• Landsbanki, Vaxtareikningur (innstæða 200 þús-2 milljónir): 5,80%

Þetta gefur svona grófa hugmynd. Eitthvað af þessum reikningum er með lágmarks binditíma 7-10 daga. Þetta eru almennt kjörin sem bjóðast, vilji maður ekki binda fé í a.m.k. þrjú ár á verðtryggðum reikningi.

Hvað gera bankarnir svo með þennan pening? Jú, þeir leggja hann t.d. inn hjá Seðlabankanum.  Á heimasíðu Seðlabankans sést að vextir á viðskiptareikningum innlánsstofnana eru 8%. Ágætis búbót það sem bankarnir fá fyrir að trítla með peningana á Kalkofnsveg. Ekki beinlínis neinn hvati til að lána peningana út í hagkerfið, til fyrirtækja og einstaklinga.

Get ég líka fengið svona innlánsreikning með 8% vöxtum? Kannski óbeint raunar, ef peningar eru settir í einhvers konar ríkisskuldabréf. En einhvern veginn kann maður betur við hefðbundna bankareikninga svona í ljósi sögu síðustu 15 mánaða. Þá þarf ekki að hafa áhyggjur af einhverjum vísitölum, gengi skuldabréfasjóða og svoleiðis flækjum.

Hver borgar svo þessa vexti? Tja, eru það ekki þú og ég? Ríkið þarf jú óendanlega mikið af peningum til að standa straum af halla á fjárlögum og fyrirsjáanlegum afborgunum á skuldum.

Hvernig er það annars, hvaða vexti fá erlendir krónubréfaeigendur? T.d. Seðlabankinn í Lúxemborg, en því var haldið fram í miklum gleðifréttum fyrir fáeinum mánuðum að leystur væri vandi með innlyksa krónubréf sem sátu föst í Lúxemborg. Ríkisskuldabréf einhvers konar sem Landsbankinn (en ekki hver!) lét sem veð fyrir gjaldeyri frá þeim í Lúx. En svo var frá því sagt tveim mánuðum seinna að þetta væri enn óleyst. Enn ein spunafréttin sem ekkert var að marka.

Agnar Kristján bendir í pistli á grein Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, sem vill að Anne Sibert verði vikið úr peningastefnunefnd Seðlabankans vegna greinar, þar sem hún heldur því fram að Ísland ráði við að greiða Icesave skuldina. Grein Sibert má lesa hér, og hvet ég alla til að renna í gegnum hana, og meta sjálfir hvort þeir telji Sibert vera óvin Íslands.

Þessi grein SDG er gott dæmi um hvað stjórnmálaumræða hér er oft einfeldningsleg, á ekki mikið hærra plani en ræðukeppni framhaldsskóla. Kannski eru lengdartakmörk á innsendum greinum í Fréttablaðið, en maður myndi vilja sjá vandaðri málflutning flokksleiðtoga en þetta. Tökum nokkur dæmi:

Á viðkvæmasta tímapunkti í sögu málsins tóku hins vegar nokkrir skjólstæðingar ríkisstjórnarinnar upp á því að skrifa greinar sem voru um margt rangar og stórskaðlegar málstað Íslands.

Bíddu, eru fleiri greinar í umræðunni en grein Sibert? Er Sibert “skjólstæðingur ríkisstjórnarinnar”? Er SDG að vísa til Þórólfs Matthíassonar? Er hann “skjólstæðingur ríkisstjórnarinnar”? Er SDG að ýja að því að þeir sem þiggi laun hjá ríkinu megi ekki hafa skoðun sem á einhver hátt gengur gegn hugsanlegum “hagsmunum ríkisins“? Ansi lyktar það af alræðishyggju!

Og hvað er nú svona rangt í grein Anne Sibert. Jú segir SDG:

Greinin gekk út á að sýna fram á (með aðferðum sem aðrir hagfræðingar hafa hafnað) að Ísland væri ekki of lítið til að borga allar kröfur Breta og Hollendinga. [undirstrikun mín]

Þetta er væntanlega lykilatriði málsins, hvort grein Sibert sé röng eða ekki, og það afgreiðir SDG með einni setningu, “aðrir hagfræðingar” hafa hafnað aðferðum hennar. Hvaða aðrir hagfræðingar hafa haldið því fram að Íslendingar geti ekki greitt Icesave skuldina? Hvað nákvæmlega er rangt í aðferðum Sibert? Æ, förum ekki út í það, helstu stuðningsmenn SDG, “Við borgum ekki”-lýðurinn, hirðir ekkert um svoleiðis leiðindi.

Með setu sinni í peningastefnunefndinni þiggur Anne Sibert laun fyrir að verja hagsmuni Íslands.

Hér er SDG að mála Sibert sem einhvern allsherjar talsmann íslenska ríkisins. Hún skuli sko standa með Íslandi, í öllum mögulegum málum. Anne Sibert situr í peningamálanefnd, sem gegnir tilteknu hlutverki. Hún er engin allsherjar hagsmunagæslukona Íslands vegna þessa, ekki frekar en ef hún tæki sæti í stjórn Þjóðminjasafnsins.

Ekkert hefur jafn-neikvæð áhrif á gengi gjaldmiðils og veruleg aukning skuldsetningar í erlendri mynt.

Jú raunar. Það hefur enn verri áhrif á gengi krónunnar þegar önnur ríki treysta ekki íslenska fjármálakerfinu, það hefur áhrif á gengi krónunnar þegar hagkerfið er enn frosið og öll pólitísk umræða kafnar í þvargi um Icesave, á meðan stýrivextir eru enn himinháir og gjaldeyrishöft eru hvergi að fara.

En það sem verst er í grein SDG er þessi tónn um að við verðum sko öll að standa saman um “málstað Íslands“. SDG segir

Þegar Íslendingar standa saman geta þeir leyst nánast hvaða vanda sem er.

Greinar með andstæðum sjónarmiðum en þeim sem SDG sjálfur heldur á lofti eru “stórskaðlegar málstað Íslands”. Hver skilgreinir hver sé hinn eini rétti málstaður Íslands?  Þessi málflutningur minnir á heift í sambandsmálinu eða álíka deilumálum íslenskrar stjórnmálasögu, en ekki síður á stjórnmálaumræðu í ríkjum þar sem lýðræði á undir högg að sækja, og stjórnvöld ráðast á andstæðinga sína og ásaka þá um að vera með þjóðfjandsamlegar skoðanir.

Að útmála andstæðing sinn í stjórnmálaumæðu sem einhvern óvin ríkisins og íslenskra hagsmuna er ódýrt og ómerkilegt mælskubragð. Höldum okkur við alvöru rök og ráðumst ekki á réttinn til að vera ósammála og til að tjá andstæð sjónarmið.

Menn hafa býsnast yfir háum reikningi lögmannsstofunnar Mishcon de Reya uppá 25 milljónir, ca. 125.000 pund (athugið, ekki “nema” 15 milljónir í 2007-krónum). Góðir lögmenn í London rukka hæglega 300-500 pund á tímann. Samkvæmt skrifstofustjóra Alþingis er tímataxti Mishcon manna í kringum 500 pund. Þannig virðist reikningurinn jafngilda 250 klst. vinnu. Það er vel af sér vikið, á átta dögum. Sjálfsagt hafa margir komið að þessari vinnu og hagsmunirnir eru vissulega mjög miklir svo ekki dugar að kasta til höndunum. Í álitinu sjálfu sem er uppá 86 síður kemur fram að lögfræðilega vinnan sé unnin af fjórum lögmönnum stofunnar. Menn geta deilt um hvort þetta sé of dýrt eða ekki, en furðulegt þykir mér ef einhverjir úr hópi “verkkaupa” hafi haldið það þeir myndu fá álit um svona flókið og stórt mál fyrir 1,5-2,5 milljónir, 7-12.000 pund.

Það sem kemur meira á óvart er að samkvæmt fréttum í vikunni, meðal annars í DV, fara 40% af reikningnum til “undirverktaka”, íslensks lögfræðings að nafni Gunnlaugur Erlendsson.

Ekkert er minnst á hann í álitinu, þar sem stendur svart á hvítu af álitið sé unnið af fjórum nafngreindum lögmönnum Mishcon de Reya stofunnar.

Gunnlaug þennan má “gúggla”. Þá sést, eins og fram hefur komið í fréttum, að hann vann náið með Björgólfi Thor, fyrir Novator (t.d. minnst á hann hér í þessu “dýrlingsviðtali” við BTB:

Gunnlaugur Erlendsson lögfræðingur mætir með útprentaða tölfræði í fundarherbergi í höfuðstöðvum Novators í London. Hann grúfir sig ábúðarfullur yfir tölurnar með Andra Sveinssyni og blaðamaður fylgist með í andakt. Síðan slá þeir inn númer og panta pitsu.

Síðar virðist hafa slest uppá vinskapinn, því um það leiti sem Landsbankinn hrundi í október 2008 kærir Gunnlaugur Novator fyrir ógreidda reikninga, að upphæð 2 milljónir EUR. Ljóst að Gunnlaugur er vanur að rukka feitt fyrir sína vinnu, en hún hefur hugsanlega skilað BTB góðum arði.

Gunnlaugur virðist raunar hafa bæði íslensk, bandarísk sem og bresk lögmannsréttindi. Svo starfar hann sem forstjóri fyrirtækisins MEDIABACKBONE, eins konar tengslavefur fyrir kvikmynda- afþreyingariðnaðinn. Fjölhæfur maður.

En hver var aðkoma Gunnlaugs að Icesave ráðgjöfinni? Er hann sérfræðingur í milliríkjasamningum? Stórum gjaldþrotum??  Ekki beinlínis, samkvæmt upplýsingum frá honum sjálfum, sem eru öllum aðgengilegar á netinu. CV Gunnlaugs má finna og þar telur hann upp sem sínar lögfræðilegu sérgreinar “Venture Capital, M&A – Corporate Law, Intellectual Property & Entertainment Law” (”M&A” þýðir mergers & acquisitions, þ.e. kaup og sala á fyrirtækjum, samrunar, svona “týpisk” corporate lögfræði.) Hann bætir raunar við “I am currently focusing on investments in the entertainment industry, in particular in relation to film making”.

Í frétt frá því rétt fyrir áramót er Gunnlaugur sagður vera “fulltrúi stofunnar” hér á landi. Var það þess vegna sem stofan var valin? Menn vildu velja sér sérfróða erlenda ráðgjafa á grundvelli íslensks klíkuskapar? Er Gunnlaugur að fá 10 milljónir sem “finder’s fee“, þóknun fyrir að færa Mishcon þetta fína gigg frá traustum kúnna?

Er ekkert að breytast á Íslandi?

Endurbirti hér færslu mína frá því í maí 2009, í tilefni af umræðu um spilavíti:

Þetta er ekki eins galin hugmynd og gæti hljómað í fyrstu. Vændi getur verið mjög arðbært og RKÍ og SÁÁ gera samfélaginu margt gott, og gætu gert enn meira fyrir meira fé. Vændi veldur vissulega samfélaginu tjóni, en það er hvort eð er til staðar í samfélaginu og er þá ekki betra að ábyrgur aðili hafi slíkan rekstur á höndum? Félögin geta svo sett hluta af ágóðanum í að hjálpa fórnarlömbum vændis.

Með svipuðum rökum reka RKÍ, SÁÁ, Landsbjörg og Háskóli Íslands spilakassabúllur. Þær valda sannanlega mörgum tjóni og í raun erfitt að sjá nokkra þörf fyrir þeim og hvort þau veita einhverjum raunverulega ánægju.

Í fréttum í vikunni mátti lesa um nýlega doktorsritgerð Daníels Þórs Ólasonar um spilafíkn á Íslandi. Þar kemur fram um um 3 milljarðar króna fara um spilakassa á ári hverju. Líka kom fram að á árinu 2007 höfðu 11% landsmanna spilað í spilakassa, sem þýðir að um 90% landmanna nota ekki spilakassa. Hvað þýðir þetta? Jú, allir þeir sem einhvern tímann á árinu 2007 prófuðu spilakassa settu að meðaltali um 100.000 krónur í kassa.

Ekki kom fram hversu margir af þessum 11% landsmanna spila í spilakössum að staðaldri, en væntanlega er það ekki nema hluti þeirra. Það þýðir að þeir sem stunda spilakassabúllur að staðaldri setja umtalsvert meira en hundrað þúsund krónur í spilakassa á ári hverju. Kannski nær 200.000 krónum, að meðaltali fyrir “reglulega” notendur?

Af þessum 11% eru um 15% taldir eiga við spilafíkn að stríða, eða um 1.6% landsmanna.

Með öðrum orðum, mikill meirihluti landsmanna fer aldrei inn á spilakassabúllur, en þeir sem á annað borð fara á slíka staði eyða að meðaltali að minnsta kosti hundrað þúsund krónum þar á ári hverju. Spilakassar eru þannig aukaskattur á þá sem standast ekki freistinguna að nota þá.

Er þetta eðlileg og heiðvirð fjáröflun fyrir góðgerðarstofnanir?