Minnispunktar úr músarholu

Adam Ormsson, prófessor í hagnýtri sameindaerfðafræði hefur boðið Guði í heimsókn á óðalssetur sitt “Nýju Paradís”.  Það er langt síðan þeir hittust síðast.

Adam:  Nei sæll og blessaður!  Það er orðið langt síðan.  Það var gaman að þú gast komið.

Guð:   Sæll sjálfur!  Gaman að sjá hvað þú hefur það gott þessa dagana!

Adam:            Já líttu í kringum þig… Er þetta ekki flott hjá mér!

Guð:   Jú virkilega, – þú hefur greinilega komist áfram í lífinu.

Adam:            Það má kannski segja það.  Það má segja að ég sé sjálfrar minnar gæfu smiður.  Eins og þú veist þá byrjaði ég með tvær hendur tómar.

Guð:   Nú jæja… kannski byrjaðir þú ekki alveg með tvær hendur tómar…þú fékkst jú smá vit í kollinn, ekki satt.

Adam:            Já…guði sé lof!  Annars hefði ég staðið mig illa.

Guð:   Og þú fékkst líka alla sköpunina…steinana, plönturnar,…dýrin.  Það var nú ekki slæmt að hafa þau.

Adam:            Já, ég viðurkenni það…En skoðaðu nú húsið!  Má ég ekki taka af þér jakkann.

Guð:   Þakka þér fyrir, en ég ætla að vera í honum.  …þú ert með mjög fallegan garð.

Adam:            Já…sjáðu bara rósirnar.  Þær eru einmitt í blóma núna.  Erfðabreytt afbrigði.

Guð:   Virkilega fallegar.

Adam:            Já, ekki satt.  Þú verður að viðurkenna að rósirnar eru fínni svona erfðabreyttar en gömlu villirósirnar þínar.  Þær eru næstum því án þyrna…og það er auðvelt að hugsa um þær.

Guð:   Jú, það liggur í augum uppi…

Adam:            Og sjáðu þarna í matjurtagarðinum.  Salatið og kartöflurnar vaxa svo hratt að það brakar í og grænmetið bragðast betur en nokkru sinni fyrr.  Ræktun erfðabreyttra matvæla er mikil blessun, – það verður þú að viðurkenna.

Guð:   Jú, vissulega má kannski segja það… en það var nú ég sem skapaði næpurnar, salatið og kartöflurnar í upphafi.

Adam:            Já en það var á dögum paradísar…ég meina, …það var örugglega gott á sínum tíma…en það er allt orðið dálítið gamaldags núna.  Má kannski bjóða þér upp á drykk?

Guð:   Þakka þeim sem spyr. … ég neita ekki drykknum.  Ég skapaði jú vínviðinn upphaflega …. og Nóa… og sá til þess að hann strandaði á Ararat.

Adam:            Sherrý eða viský ?

Guð:   Sherrý takk.  …mmm…bragðast mjög vel!

Adam:            Já mér finnst það.  Það eru þessar nýju tegundir af gerjandi örverum.  Gersveppirnir og örverurnar voru virkilega snilldarlega góð hugmynd hjá þér….en þú hefðir kannski getað verið ennþá klárari…úr því að þú varst að þessu á annað borð,  meina ég – að skapa heiminn.

Guð:   Hvað áttu við ?

Adam: Jú taktu bara bakteríurnar sem dæmi.  Þær sem þú skapaðir voru flestar til óþurftar…kíghóstabakteríur og stífkrampi.  Það er einungis á síðustu áratugum sem við höfum lært hvaða gagn við getum haft af örverum.  Hugsaðu bara um öll lífrænu efnaferlin sem við getum látið bakteríurnar framkvæma…við getum látið þær vinna málma,  þróa ný lyf og margt fleira.  Við höfum líka erfðabætt jurtirnar og dýrin skal ég segja þér.  Þau vaxa hraðar,  henta betur til ræktunar,  fá færri sjúkdóma svona klónuð…afhverju datt þér þetta ekki strax í hug ?

Guð:   Ég veit það ekki… ég held að ég hafi verið að hugsa um einhvers konar jafnvægi og meðalhóf.

Adam:            Já, ég skil.. eitthvað svona umhverfisjafnvægi.  Vistkerfi og svoleiðis…við náðum líka tökum á því að lokum.  Við gerðum að vísu mörg mistök til þess að byrja með..en sjáðu núna!  Horfðu bara á garðinn minn.  Hér ríkir fullkomið jafnvægi.  Allt passar við hvort annað:  jurtir, dýr, næringarefni, allt… ekkert er framleitt sem ekki er hægt að brjóta niður.  Engin jurt er of stór á kostnað einhverrar annarrar.  Þetta er hinn fullkomni samhljómur náttúrunnar!

Guð:   Ótrúlegt!  Hvað kallarðu aftur óðalssetrið ?

Adam:            Hina nýju paradís….mér finnst það passa jafnvel þótt að nafnið endurspegli smá eftirsjá eftir fortíðinni.  Við berum enn virðingu fyrir þér, – það varst nú einu sinni þú sem byrjaðir.

Guð:   Jú, ég byrjaði … ég var nú bara mjög ánægður með paradís eins og hún var.  Ég gekk um allan sunnudaginn og bara naut þess að virða fyrir mér sköpunina.  Heldur þú ekki að ég hafi haft ástæðu til þess ?

Adam:            Jú, svo sannarlega… það er bara verst að þú hefur ekki fylgst alveg með þróuninni síðan.

Guð:   Ja ég myndi nú kannski ekki segja að það væri synd að fylgjast ekki með.  A.m.k. ekki í þeirri merkingu sem ég nota orðið.  Það varst nú einu sinni þú sem borðaðir eplið.

Adam:            Sem Eva gaf mér…

Guð:   Reyndu ekki að skella skuldinni á aðra…þú ást eplið a.m.k.sjálfur.

Adam: Úr því að þú kemur með gagnrýni þá má ég líka gagnrýna.  Ég á bara við að paradís varð smám saman dálítið gamaldags.

Guð: Hvað áttu við ?

Adam: Ég á bara við að þín paradís,  a.m.k. eins og ég kynntist henni hafði sína galla.  Lífið í paradís var ekki fullkomið þegar á reyndi.  Ljónin átu lömbin og bakteríurnar dreifðu pestum og kóleru.  Lítil börn veiktust og dóu.  Fólksfjölgun varð of mikil og fólk leið hungur… fátækt,  styrjaldir og eymd.  Það var bæði til sorg og illska!

Guð: Já, ég veit…alltof vel…en það var jú eftir að…

Adam: Ætlar þú núna að ásaka eplið aftur… mér finnst það ekki sanngjarnt af þér!  Það var nú einu sinni þú sem skapaðir bæði eplið og löngun okkar mannanna til þess að éta það…Hvernig hafðir þú annars hugsað þér að tígrisdýrin myndu nærast í þinni paradís ?

Guð:   …ég hafði víst lömbin í huga í því sambandi…

Adam:            Þarna sérðu!  Paradísin þín var bara forðabúr!  Það var viturlegt af þér að skapa okkur manneskjurnar sem skynsamar verur þannig að við gætum endurbætt sköpunina.  En nú skulum við hætta að rífast!  Þetta er satt best að segja í fyrsta skiptið í nokkur hundruð ár sem við hittumst.  Má ekki bjóða þér meira sherrý ?

Guð: Nei, ekki núna… kannski seinna.

Adam: En heyrðu Guð…  ég er vissulega náttúrvísindamaður en ég er ekki alveg menningarsnauður.  Ég hef lesið Biblíuna, meira að segja mjög nákvæmlega.  Þar skrifaðir þú sjálfur að þú hefðir skapað manninn í þinni mynd…mjög viturlega gert af þér…þú vildir sjálfur að við myndum endurbæta sköpun þína…fullkomna hana, ef ég má taka þannig til orða.  Þess vegna hef ég aldrei skilið af hverju þú varst svona reiður út í mig þegar ég hafði borðað eplið.  Þú vildir jú sjálfur að ég æti það… ekki satt ?

Guð: Jú, að sumu leyti…

Adam: Já, nú er kominn tími fyrir þig að útskýra.

Guð: Ég skal reyna…jú ég skapaði jú höggorminn líka…og þjáninguna…og dauðann..eins og þú hefur réttilega bent á…

Adam: Já, en afhverju ? …það hef ég aldrei getað skilið.

Guð: Mér fannst eins og lífið gæti ekki verið til án dauðans…og að gleðin og kærleikurinn fengi ekki þrifist án þjáningar og sorgar.  Eitt virtist vera forsenda annars ef þú skilur hvað ég á við ?

Adam: Ekki alveg…en haltu áfram.

Guð: Ég var satt best að segja lengi á báðum áttum varðandi það hvort að ég ætti að skapa líf.  Ég vissi í upphafi að það myndi leiða til alls kyns erfiðleika…ég var ekki viss um að öll samanlögð vellíðan yrði meiri en öll samanlögð þjáning, eins og sumir af ykkar heimspekingum orða það…Það var reyndar þess vegna sem ég bannaði þér að borða af eplinu!  Ég taldi að ef mannkynið hefði ekki mjög mikla þekkingu til að bera þá gæti illskan aldrei orðið neitt hættuleg!  Þið mynduð bara rífast stundum…en ekki kasta kjarnorkusprengjum á hvort annað.  Það var satt best að segja af hugulsemi sem ég bannaði ykkur að borða eplið af skilningstrénu.  Ég taldi að höggormurinn myndi halda ykkur í hæfilegri fjarlægð…ekki öfugt!

Adam: Nú fer ég að skilja…held ég.  Þú hafðir hugsað þér að við myndum bara hoppa um nakin í paradís án þess að hafa minnstu áhyggjur af morgundeginum.

Guð: Það var kannski dálítið barnalegt af mér…

Adam: Já, það finnst mér svo sannarlega!  Hvað áttu annars við með þegar þú talar um hugulsemi ?  Mér finnst það sem þú lýsir líkjast kúgun!  Litlar, góðar, saklausar manneskjur sem gera nákvæmlega það sem þú vilt…Var það það sem þú óskaðir þér ?  Er það það sem þú áttir við þegar þú skrifar að þú hafir skapað manneskjuna í þinni mynd ?  Ég hélt að þú vildir að við værum virkir þátttakendur í sköpuninni.  Hafðir þú það ekki í huga ?

Guð: Ég vildi hlífa ykkur við sektarkendinni…

Adam: Með því að firra okkur allri ábyrgð…ég þakka kærlega fyrir!  En nú erum við farnir að rífast aftur.  …Finnst þér ekki að við ættum heldur að ganga um garðinn minn.  Þá skilur þú kannski að þú varst vitur þegar þú gafst okkur löngun til þess að éta af epli skilningstrésins.

Guð: Ég tek eftir því, að þú ert mjög stoltur af garðinum þínum.  Ég skil það vel…ég var líka mjög hrifin af sköpun minni sunnudaginn í paradís.  Og hér situr þú semsagt og hvílist.

Adam: Ja, hvílist og hvílist ekki…ég hef satt best að segja mjög mikið að gera.

Guð: Ég get ímyndað mér það…Róm var ekki byggð á einum degi og paradís ekki heldur ef út í það er farið.  Ég man að sköpun heimsins var býsna erfið.  Þetta voru nokkrir stífir vinnudagar en sunnudagurinn var yndislegur… ég bara gekk um paradís og naut hennar…

Adam: Jú,…en það er svo margt sem þarf að stjórna hér og hafa reglu á.  Þú heldur vonandi ekki að þetta fullkomna jafnvægi í garðinum mínum viðhaldi sér sjálft ??

Guð: Mér virtist það næstum því…

Adam: Ónei!  Jafnvel þó að ég sé búin að skipuleggja allt mjög vel og besta og hagræða þá verður einhver að líta eftir öllu saman…þannig að ég hef nóg að gera…er ekki mikið að gera hjá þér líka ?

Guð: Ó, jú!  En samt er minna að gera núna en oft áður.  Það virðist sem þú hafir tekið að þér að stjórna.  En það er alveg greinilegt, að við notum ólíkar aðferðir.

Adam: Hvað áttu við?

Guð: Ég hef jú ekki haft öll þín mælitæki.  Ég hef þurft að komast af án þeirra…

Adam: Já, …ég skil ekki hvernig þú ferð að því.

Guð: Ég hef þurft að nota önnur viðmið…ég meina þess konar viðmið sem ekki er beinlínis hægt að mæla…

Adam: Nú talar þú í gátum…eins og svo oft áður…hvað áttu við ?

Guð: Ég sætti mig kannski við dálítið meiri þjáningu…og þó veit ég það varla…það leit kannski bara þannig út.  A.m.k. var það aldrei á dagskrá hjá mér að afnema dauðann og þjáninguna…

Adam: Ég hélt að það væri einmitt takmarkið með paradís ?

Guð: Hugmyndir Guðs og manns um paradís eru kannski ekki alveg þær sömu…að afnema þjáninguna virtist vera svo ómögulegt…meira að segja fyrir Guð…og ég er ekki viss um að það hefði heldur verið æskilegt.  Hræðslan við að deyja er hluti af gleðinni yfir því að vera til…ég held að enginn sem vill lifa geti losnað undan angistinni…ekki þú heldur.  Jafnvel þótt allt virðist slétt og fellt á yfirborðinu er alltaf hætta á því að eitthvað fari úrskeiðis.  Það skapar einnig angist að þurfa að hafa stjórn á öllu lífríkinu…

Adam: Hvað áttu við ?

Guð: Jú,  vegna þess að stjórnunin er jú alltaf til þess að koma í veg fyrir eitthvað ógnandi og neikvætt..afhverju ættir þú annars að stjórna ?  Stjórnunin bægir aldrei ógninni frá.  Hún hefur öllu heldur þveröfug áhrif…hún minnir sífellt á ógnina sem sífellt vofir yfir.

Adam: Þér finnst semsagt að ég eigi bara að leyfa hlutum að fara úrskeiðis…og ekki taka á mig neina ábyrgð…og alls ekki reyna að koma hlutunum á besta veg.

Guð: Jú,…það var ástæða fyrir því að ég lét ykkur fá þjáninguna.  Ég vildi að þið mynduð þróast áfram með því að forðast hana.

Adam: Já og hvað svo!

Guð: …en ekki hvað sem það kostar…

Adam: Nú talar þú aftur í gátum.

Guð: Þú sagðist hafa lesið Biblíuna…

Adam: Já.

Guð: En þú ert búinn að gleyma lífsins tré.  Það var einnig til í paradís.  Og það var þess vegna sem ég rak þig út úr paradís.  Til þess að þú myndir ekki neyta ávaxtanna af lífsins tré.

Adam: Svo sætt af þér!  Hvað varstu annars að tala um kostnað?  Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að berjast við illskuna og þjáninguna hvað sem það kostar og með öllum tiltækum ráðum.  Enginn kostnaður er of hár ?

Guð: Kostnaðurinn má bara ekki vera hærri en það sem maður er að berjast við.

Adam: Hvaða verð er það sem þú ert svo hræddur um að ég sé tilbúinn til þess að greiða?

Guð: Það getur verið erfitt fyrir mig að útskýra það þannig að þú skiljir.  Sérstaklega vegna þess að ég er ekki viss um að hægt sé að mæla verðið í einingum…hvorki peningalega eða á annan hátt.  Þetta tengist minni aðferðafræði… og lífsins tré.  Kannski er betra að lifa og deyja sem manneskja með allri þeiri þjáningu sem það felur í sér í stað þess að…

Adam: …já…ég veit…en við verðum samt…

Guð: Vertu rólegur!  Ég er ekki að tala um fóstureyðingar og getnaðarvarnir.

Adam: Þá skil ég ekki hvað þú átt við ?

Guð: Ég er að tala um líf á þess eigin forsendum…um að skerða ekki eða takmarka…

Adam: Nú ertu virkilega úti að aka!  Líf á sínum eigin forsendum?  Ég hjálpa lífinu!  Ég reyni að gefa lífinu sem mesta möguleika.  Ég vil að hver einasta mannvera fái að þroskast eins mikið og mögulegt er.

Guð: Líka þeir sem búa við greindarskerðingu ?

Adam: Er ekki betra að þeir verði vitrir ?

Guð: Áttu við að þú læknir hina greindarskertu og gerir þá bæði fallegri og greindari ?

Adam: Nei…kannski ekki alveg!  Ég meina bara…

Guð: Hefur þú hugleitt að það er hreint og beint kraftaverk að vera til og að jafnvel aumasti greindarskerti einstaklingur og fatlafól er sannkallað meistaraverk og óendanlega mikils virði?  Ég á við að það merkilega við hann er ekki það að hann er greindarskertur eða fatlafól heldur bara það að hann skuli vera til ?  Það er það sem ég er að meina þegar ég segi að lífið sé heilagt og að hver einasta manneskja sé mikils virði í sjálfu sér.

Adam: En ef þú hugsar svona ert þú þá ekki á móti getnaðarvörnum og fóstureyðingum ?

Guð: Það er ekki alveg víst…eins og þú veist þá hef ég oft efast um marga hluti…

Adam: Og þú hefur víst ekkert á móti því heldur að við sköpum nytsamlegar bakteríur,  erfðabætum plöntur og læknum sjúkdóma.

Guð: Neeeeei,…en…

Adam: Hvað áttu við með en ?

Guð: Þið takið á ykkur ansi mikla ábyrgð.  Eruð þið viss um að þið ráðið við hana ?

Adam: Af hverju ættum við ekki að ráða við hana ?  Við erum ekki lengur þau saklausu börn sem þú vildir hafa í paradís.  Við erum orðin fullorðin.  Manneskjan er frjáls, skapandi og ábyrg eins og prestar þínir segja svo oft.

Guð: Ég var nú bara að hugsa um kjarnorkusprengjuna…ég vil ekki að heimsendir endurtaki sig…ef nú t.d. nytsamlegu bakteríurnar þínar myndu sleppa út í náttúruna og eyðileggja allt sköpunarverkið.

Adam: Ég skil áhyggjur þínar.  Ég hef líka vissar áhyggjur af þessu…það er þess vegna sem ég er svo önnum kafinn við að stjórna…ég verð víst að þjóta núna…

Guð: Ég líka.  En það var gaman að rabba saman.  Ættum við ekki að hittast oftar.  Við gætum jafnvel orðið sammála um einhvers konar verkaskiptingu…þannig að þú þurfir ekki að ofkeyra þig á stjórnun jarðarinnar meðan ég geng um atvinnulaus, á ég við.

Adam: Góð hugmynd!  Hvað með að hittast yfir hádegismat.

Guð: Fínt.

Adam: O.K.  Ég hringi…bless!

Guð: Bless…bless.

Ingibjörg Elsa Björnsdóttir þýddi.