Hvernig skildi standa á því að þrátt fyrir kröfu um umbætur í samfélaginu, búáhaldabyltingu og “umsnúning” í stefnu lands og þjóðar, hefur ekkert breyst? Gildin eru þau sömu, aðferðirnar þær sömu, sama röddin í nýjum jakka. Það er víða skrafað og margt er dregið upp um hvað sé að í samfélaginu en ekkert nýtt er á boðstólnum. Skiptum um silkihúfur! hrópar stjórnarandstaðan. Við viljum nýtt Ísland, nýtt lýðveldi! hrópar fólkið á götunni en engar hugmyndir hafa komið fram um raunverulegar breytingar. Dregnar eru upp gamlar klisjur og úrsérgengnar hugmyndir um kerfi sem eru í hrópandi þverstæðu við sjálf sig. 19 aldar hugmyndir um byltingu hinna kúguðu stétta, opið lýðræði, persónukjör, menntað einræði og fleira í þeim dúr. Eitthvað sem við erum öll búin að heyra sjá og skilja að silkihúfan færist bara af einum kolli yfir á annann. Gildin eru þau sömu; einhver verður að stjórna og stjórna vel. Meirihlutinn vill fá snuðið sitt og þá fellur allt í dúalogn eða hvað?
Fátæka fólkið heldur áfram að skorta, hagmunagæsla fjármálavaldsins verður áfram við lýði, glæpir verða áfram, græðgi verður áfram, valdið verður áfram, upphafning og auðmýking heldur áfram. Það breytist ekki neitt  af því við kunnum ekki að hugsa. Við lærum það sem fyrir okkur er haft, hermum hvert eftir öðru og vitnum í löngu dauða spekinga máli okkar til staðfestingar.

Ísland fékk sjálfstæði og endurreisti Alþingi Íslands, með því að herma eftir þingi Danmerkur. Við settum upp embætti forseta til að líkja eftir konungi. Allt okkar skipulag er fengið að láni, velferðarkerfið, kosningalöggjöfin og stjórnarskráin. Í stað þess að standa sem einstök þjóð sem gæti verið fyrirmynd, þá öpum við allt upp eftir “þeim þjóðum sem við miðum okkur við”. Þetta eru gömul konungsríki, milljónaþjóðir, í gömlu evrópu lénsskipulagsins.

Þegar trúarsiðaskiptin urðu á 16. öld, átti að breyta öllum viðmiðum hins trúarlega lífs en Lúterska kirkjan hermdi eftir kaþólskunni í heilagleika kirkju og prestar voru áfram talsmenn og holdgerfingar krists.
Rússnensku byltingunni tókst að steypa keisaranum en fengu þá bara nýjann keisara.
Franska byltingin uppskar Napoleon.
Ríki þriðja heimsins fengu sjálfstæði frá nýlenduþjóðunum og uppskáru stjórnvald sem hermdi eftir nýlenduherrunum.
Aftur og aftur hefur orðið til nýtt afl sem síðan apar allt upp eftir þeirri stefnu sem þeir börðust gegn.

Við þurfum að kafa miklu dýpra en í þinghúsið eða stofngerð samfélags og stjórnarskrár til að finna svör, við þurfum að líta á okkur sjálf. Við þurfum að horfa á sjónarspil stjórnarhátta sem afleiðingu af okkar eigin vilja og hegðun. Af hverju látum við plata okkur aftur og aftur og í hvert sinn höldum við að þetta sé í síðasta sinn? Jú, við höfum engin viðmið. Við þekkjum ekkert annað en það sem er þegar til og er þegar í gangi, við erum hermikrákur.

*Í alheimssamfélagi framtíðar eru reglur samfélagsins þess eðlis að það þarf ekki vald til að fylgja þeim eftir. Kosningar snúast um málefni líðandi stundar og þjónar lýðræðisins sjá um að fylgja vilja fólksins eftir. Þar er miðað við opin markmið, endalausa þróun samfélags að marki sem aldrei er hægt að ná en alltaf er stefnt að (alltaf hægt að gera betur). Lágmarksframfærsla er tryggð með óbreytanlegum lögum, svo og öll heilbrigðisþjónusta og menntun. Enginn þarf að berjast fyrir lífi sínu, heldur geta allir óhindrað vaxið út í það umhverfi sem þeir lifa í og notið sín á eigin verðleikum. Vöxtur fyrirtækja og fjármálaumsvifa miðast við gagn fyrir samfélagið, það verður enginn tilgangur með því að græða, heldur að vaxa með samfélaginu. Það sama gildir um einstaklinga, það er tilgangslaust að hafa meira en maður þarf og betra að eiga tíma með áhugamálum sínum og vinum og fjölskildu. Samfélagið inniheldur alla sem í því eru, enginn er skilinn útundan og engum er útskúfað.

Svona draumsýn er kannski bara draumsýn. En ég miða þó við manneskjur og eðli þeirra. Að vaxa er til dæmis manneskjunni jafn mikilvægt og að vera til. Ég myndi vilja sjá svona módel, sem miða við manneskjuna en ekki við valdið. Samfélag sem er skapað til að þjóna en ekki til að það sé auðvelt að nota það. Stjórnskipulag miðast oftast við þá sem stjórna, hvort sem það eru trúarstofnanir eða pólitískar, kerfin eru byggð fyrir þá sem ráða. Hinir eiga svo að þjóna valdinu, og láta sig dreyma um að fá smá fyrir sig. Upphafning hinna fáu útvöldu er bara blekking. Þess vegna er svona draumsýn, alveg jafn rökrétt og það kerfi sem við þekkjum. Spáum í því….

Hinn sýnilegi alheimur verður alltaf stærri og meiri og minnstu agnir smærri og smærri. En heimurinn verður ekki til við það eitt að vera uppgötvaður, hann var þarna fyrir áður en við vissum af honum. Við höfum séð stjörnuþokur í 46 milljarða ljósára fjarlægð, hugsanlega langt út fyrir tíma stóra hvells. Nýjar kenningar um tilurð heimsins spretta upp en samt er ennþá algerlega óljóst hvernig upphaf heimsins átti sér stað, hvað var fyrir stóra hvell og hvað setti hann í gang, (ef hann var þá raunverulegur)
Þó við vitum ekki allt þá vitum við heilmikið og nóg til að fella goðfræðilegar útskýringar um tilurð heimsins. Mannkynið er til vegna milljóna ára þróunar, þrumur verða til við hleðslu rafmagns í skýjum og jörðin er miklu eldri en 6000 ára.
Við höfum þróað samfélagsgerðina langt fram úr siðalögum trúarbragðanna með því að nota þekkingu til að útskýra hegðun og háttarlag mannsins. Í dag er þrælahald bannað, konur hafa jafnann rétt og karlar og sjukdómar eru meðhöndlaðir af þekkingu en ekki með því að reka út illa anda. Umburðarlyndi er meira og fordómar minni án heilagra lölgmála.  Trúarbrögð heimsins hafa ekkert að segja okkur, sem við ekki getum vitað sjálf. Við höfum ákveðið á okkar eigin forsendum að við séum jöfn og við eigum sama rétt.
En samt blómstrar trú fólks í alls kyns söfnuðum og trúfélögum, það er hægt að afsanna goðverur á fljúgandi skýjum en trúin er svo sannarlega raunveruleg.

Ég hef stundað hugleiðslu eða íhugun allt frá unglingsárum, prófað alls kyns tegundir og módel og lengi ekki fundið þá staðfestingu á tilverunni sem ég leitaði eftir. En fyrir svona tólf árum fór ég að hugleiða án stefnu eða stjórnunar, án þess að hafa einhvern sértakan metnað fyrir hvert það myndi leiða mig eða væntingar.
Eftir að hafa stundað hugleiðslu í nokkurn tíma gerðist það að ég fékk trúarlega reynslu, hugljómun eins og það er kallað. Ég var allt í einu allstaðar og eitt með alheiminum. Mér fannst ég skilja allt í örlitla stund en svo hvarf það aftur. Ég gat með engu móti útskýrt hvað gerðist en ég var alveg sannfærður um að ég hafði skynjað vitund alheimsins. Þessi reynsla var fyrir mér svo stórkostleg að ég get ekki borið það saman við neitt annað. Ég var uppfullur af hvílíkri orku og kærleika í margar vikur á eftir. En sama hvað ég reyndi þá kom ég engu frá mér, enginn skildi hvað ég var að tala um. (Ég reyndar ræddi líka við sálfræðing og lækni en það virtist allt vera í lagi) Ég fór að fá þessar upplifanir aftur og aftur og er í dag átta árum seinna sannfærður um að með hugleiðslu geti maður stillt sig inn á “tíðnisvið” heimsandans eða vitund heimsins. Í dag er þetta mín trú og sannfæring, þetta kalla ég Guð.
Ég vil taka það fram að þetta á ekkert skylt við persónulegann mann-guð eða drottnandi veru.

Vísindamenn halda áfram að leita upprunanns og að sameina kenningar hins altæka við hið sértæka. Með því að kjlúfa smæstu smáeindir, rýna út í fjarlægustu hluta himingeimsins aftur í tímann um milljarði ára hafa vísindamenn komið fram með reiknilíkön þar sem hægt er að spá fyrir um hegðun og eðli hins óséða og óþekkta. Með útreikningum sínum hafa vísindamennirnir leitt líkur að því að allt efni og öll orka sé í raun það sama. Að inni í kvörkum frumeinda séu orkuþræðir (string theory) sem sé samskonar orka og heldur rafeindum á braut um kjarnann og sama orka og er uppbyggingarefni alls alheimsins (the unified field). Að bæði efni og orka séu eitt og hið sama. Ekki nóg með það, heldur sjá þeir að þessi orka sé svo skipulögð að þeir hafa útskýrt hana sem hugsun eða vitund.  (hugsun okkar er sama orka (hreyfing) og allt efni í alheiminum)

Ef þessar kenningar reynast réttar og að alheimurinn sé ein alsherjar hugsun eða vitund, er ekki þar með sagt að sú vitund sé með löngun eða væntingar. Sannarlega á það ekkert skylt við hugmyndakerfi trúarbragðanna. En það svarar kannski þeirri litlu spurningu; hvers vegna trúum við? Getur það verið að við “dettum” inn í tíðnisvið tómsins eða orkunnar af og til en skortir allar forsendur til að skilja hvað gerðist?  Kannski eru öll trúarbrögð heimsins einmitt sprottin upp úr þessum veruleika. Það væri allavega gaman að allir tjúnuðu sig inn á þessa tíðni á hverjum degi, það myndi allavega fylla upp í það tóm sem manneskjan er alltaf að reyna að fylla uppí með græðgi sinni og fíkn.

Hvað er það sem fær okkur til að greina allt niður í einingar? Jú skilningur okkar. Við skiljum betur það sem er skilgreint. Við höfum betri yfirsýn í enangruðu umhverfi en úti á víaðavelli.
Í barnaskóla spyrja nemendur út í lífið og tilveruna, stundum langt út fyrir námsefnið. Forvitni barnanna og vilji til að vita meira er einlægur og börnunum þykir skemmtilegt að skilja og hugsa. En þegar kemur að prófum birtist alvaran, það sem var svo gaman er ekki á prófinu, heldur eitthvað allt annað sem skólayfirvöldum þykir merkilegt og samkvæmist stöðlum þeim sem settir eru miðað við nágrannalöndin. Börnin læra að undirbúa sig fyrir próf, að ná sem hæstu einkunn en forvitnin minnkar og hin skapandi, gagnrýna hugsun er kæfð.
Algengasta spurning nemenda í háskóla er: “verður þetta á prófi?” Þarna eru þau alveg búin að fatta þetta.

Í pólitík er fólki (kjósendum) skipt í hópa og allar stefnur pólitíkurinnar ganga út á hópa. Að upphefja einn hóp, þó það sé á kostnað annars. Kommúnismi er hópgerfing verkamanna á móti fjármagnseigendum. Frjálshyggja er hópgerfing viðskiptamanna gegn forræðishyggju, feminismi gegn karlaveldi, anarkismi gegn stjórnvaldi. Allt er þetta flokkað í vini og óvini, mitt lið og þitt lið eins og að hagsmunir allra geti ekki farið saman.

Trúarbrögðin upphefja guðs útvöldu gegn heiðingjum, föðurlandshyggja upphefur þjóð gegn þjóðum. Einstaklingshyggja upphefur hina betri gegn hinum verri. Siðmenntaðar þjóðir gegn þriðjaheimslöndum, vestrið gegn austrinu.
Við erum skilyrt til að hugsa hópmiðað um andstæður og flokka, skilgreindar innrammaðar hugsanir.
Engin hugmyndafræði virðist ganga út á allt. Að allir fái að njóta sín og að enginn sé óvinur. Engin menntun er alfræði þó til séu alfræðiorðabækur. Allt er bútað niður í einingar sem einangrast og afmarkast frá öðrum einingum, þar til heimsmyndin verður innilokuð pappakassaveröld og við nennum ekki að horfa útfyrir eininguna því það hefur ekkert upp á sig, það er engin umbun fyrir slíkt.
Sérfræðiþekking verður sérhæfing sem verður einhæfing, og sérfræðingar geta ekki rætt saman á milli eininga því þeir tala sitthort málið.
Ég fór eitt sinn í nám, sem átti að útskrifa einstaklinga sem höfðu jafna yfirsýn á alla þætti samskipta í fyrirtækjum og viðskiptum. Þessir nemendur áttu að fá vinnu við að vera tengiliðurinn á milli mismunandi deilda innan fyrirtækis, markaðsmála, stjórnar og samvinnu og þjónustu. -Það er enginn sem ég þekki búinn að fá vinnu við sitt hæfi, það eru engin störf til sem eru “alhliða”. Flestir fóru í einhverja afmarkaða grein, markaðsmál, upplýsingahönnun eða jafnvel sölustörf. Deildir innan fyrirtækja tala ekki saman “af því að þeir sem vinna í hinni deildinni eru vitlausari eða svo miklir nördar að það skilur þá enginn”.
Samfélagsgerðin, hvort sem það er nám eða vinna hefur þróast frá hinu altæka til hins sértæka (nema kannski stjörnufræðingar)  Hér áður fyrr veltu heimspekingar fyrir sér öllum hlutum guðlegum og jarðneskum, (ég man eftir fjölfræðibókum AB þar sem stiklað var á stóru um hin ýmsu fræði). En í  dag meiga ekki fræðimenn hafa hugmynd út fyrir sitt sérsvið, það eru meira að segja til lögvernduð starfsheiti sem gefur aðeins sérstökum hóp leyfi á afmörkuðum málum. (Ný grein innan eðlisfræði sem kölluð er strengjakenningin hefur alið af sér kenningu um allt (the theory of everything) sem veldur því að eðlisfræðingar, stjarneðlisfræðingar og heimspekingar jafnt sem guðfræðingar og sálfræðingar þurfa að tala saman og á sama máli)

Það er aðeins einn hópur fólks til í þessum heimi og það eru allir. Allar hugmyndir og öll þekking varða okkur öll.
Það mætti alveg leggja af þá nítjándu aldar hugsun að við séum af náttúruvali eða af guðs (ó)náð verri eða betri einstaklingar en aðrir . Það mætti alveg hvetja til víðari husunar og skapandi gagnrýni í skólum. Fjölmennt eða alfræði er örugglega bæði skemmtilegt og gagnlegt nám. Stjórnmálastefnur þurfa að víkka sjóndeildarhringinn og sjá jörðina sem heild og að allt tengist öllu.
Allt er einstakt í samfellu heildarinnar… samstæður en ekki andstæður.

Að þykjast vera eitthvað, að vera í hlutverkaleik er eitthvað sem við höfum öll gert frá því við vorum börn. En á meðan við vorum börn þá vissum við að hlutverkaleikurinn tæki enda og “veruleikurinn” tæki við.
Með aldrinum ruglast þessi hlutverkaleikur saman við veruleikann og áður en við vitum erum við farin að leika hlutverk sem við trúum að sé raunverulegt, leikurinn tekur yfir.
Í leikritum, þegar maður leikur á móti góðum leikurum, verður leikurinn stundum svo sannfærandi að maður verður hræddur, sár eða jafnvel ástfanginn á staðnum. Það þýðir að maður er orðinn hlutverk sitt. (to be or not to be/ leikari eða feikari)

Í lífinu fáum við hlutverk. Við erum makar, foreldrar, stjórnendur, starfsmenn eða hvað eina sem lífið býður okkur uppá. En hlutverkin eru einföld, einsleit og líkt og karakterar í sápuóperu sýna ekki nema brot af því sem mennsk vera inniheldur.

Til eru þeir sem hafa hlutverk á stærra sviði en aðrir, þeir hafa fleiri áhorfendur og hlutverk þeirra varða marga aðila. Stjórnmálamenn, stjórnendur fyrirtækja og annað “frægt” fólk verður óhjákvæmilega samofið hlutverki sínu í stöðugu sviðsljósi. Það er eins og þeir hætti að vera til og leiki bara hlutverk.
Hlutverkaleikur er oftast þykistuleikur, maður ýkir karakter sinn og lætur sem maður geti og geri hluti sem jafnvel eru ekki í mannlegum mætti. Þannig virðist það líka vera með hlutverk í stjórnmálum og stjórn fyritækja. Menn og konur skapa áru yfirmennsku og hetjulegrar ímyndar. Í gamla daga var því trúað að konungar væru skipaðir af guði sjálfum og að blóð aðalsins væri hreinna og betra en blóð almúgamannsins, sem var óhreint. Því var trúað að sumir væru æðri en aðrir, af náttúrunnar hendi og aðallinn lék hlutverk sitt eftir því.
Á meðan samfélaginu er skipað í stéttir og hlutverk, verður til rélæting á ranglæti samfélagsins. Í Indlandi er talað um karma, að fátækt eða óhamingja sé bara afleiðing af gjörðum viðkomandi í öðrum lífum. Á vesturlöndum var talað um ólánsmenn, þar sem forsjónin hafði valið handa þeim það hlutverk sem þeir voru fastir í. Í hugmyndafræði vesturlanda í dag er almennt litið svo á að hver skapi sín örlög sjálfur og að óhamingja sé ávöxtur “rangra” ákvarðanna eða jafnvel leti.
Þannig er ólánssömu fólki enn skipað í hlutverk af öðrum en þeim sjálfum og það dæmt af samfélagsgerðinni til að tapa í lífinu. Á meðan leika hinir “heppnu” og “réttsýnu” hlutverk ofurmennskunar, og þykjast vera hæfari og klárari en aðrir.
Sem betur fer (fyrir okkur hin) þá eru margir léleigir leikarar á ferðinni, þeir eru ósannfærandi og klúðra hlutverkum sinum þannig að upp kemst um svikin. Líka er það svo í upplýstu samfélagi að fólk veit betur en að trúa á ofurmennið. Þetta er bara uppgerð. Nú hefur ýmislegt dunið á landanum sem segir okkur svo ekki sé um villst að hæfileikaríkasta og menntaðasta fólkið í samfélaginu er það bara ekki neitt! Þetta eru bara viðkvæmar og hverfular sálir eins og restin af fólkinu.
Hlutverkaleikurinn breytir um mynd og nú dæmir samfélagið fyrrverandi hetjur sem svikara og ólánsmenn. Öllum sem eiga eða áttu peninga er skipað í nýtt hlutverk. Byggt á hugmyndafræði þeirra sem eitt sinn réðu eru þeir dæmdir. Þeim er nær þeir völdu þetta sjálfir.
En er ekki einmitt núna tækifæri til að svifta hulunni af leikaraskapnum og tilgerðinni? Vitum við allt í einu allt og getum dæmt lifendur og dauða? (ríka og gjaldþrota)

Ég held að það sé einmitt þessum hlutverkaleik að kenna að hlutirnir fóru eins og þeir fóru. Þeirri ofurtrú á óskeikanleika snillinga fjármálakefis og stjórnvalds. Meira að segja hlutverk okkar sjálfra sem aðdáendaskari eða vinnuvélar var tekið of bókstaflega og við misstum trúna á raunveruleika okkar sjálfra í sýndarmennskunni.. Stjórnarandstaða, eftirlitsstofnanir og löggæsla var alltof upptekin af leikaraskap til að sjá -að þetta var allt í alvöru.

Ég held að oftrú á sérfræðingum og vitringum sé sprottin af sýndarmennsku, og feluleik. Ef maður gæti bara fengið að leika sjálfan sig. Eða það sem betra er að vera maður sjálfur með öllum sínum göllum og kostum, að vera hvorki ofmetinn né vanmetinn heldur metinn af eigin verðleikum. Þá fyrst færu menn að vanda sig, því það er ekkert hlutverk stærra eða erfiðara en að vera maður sjálfur.

Ég hef stundað hugleiðslu um nokkrn tíma og er mikill aðdáandi þeirrar iðju.
Ég var að lesa um námstækni fyrir krakka með ADHD og rakst á grein um Transcendental Meditation technique sem virðist skila undraverðum árangri við að minnka ofbeldi og auka einbeitingu í skólum. Ég hef í nokkur ár unnið með börnum og á tímabili notaði ég mikið slökunaræfingar, og þá sérstaklega meðal barna með hegðunarraskanir. Þetta hafði mjög góð áhrif en mér var þó bennt á að vera ekki að nota hugleiðslu vegna hugsanlegrar tengingar við dulspeki eða trúarlegt innræti.(þá ekki kristið)

Þessir fordómar eru mjög eðlilegir þar sem mikið af fólki sem hefur kennt hugleiðslu, byggir á fornum ritum hindúa. (t.d. Bhagavad gita, Atharveda en vedabækurnar komu frá guðunum)
Margar greinar hugleiðslutækni sem kenndar eru við ákveðna menn og konur byggja á kerfum sem eiga stoðir í kristinni trú eða andatrú. Það sem þessi kerfi falla oftast á eru einmitt það, að þau eru kerfi. Það fylgir alltaf eitthvað rugl með í kaupunum.
Ég er ekki undanskilinn þessari tengingu við hið andlega þegar kemur að hugleiðslu og hef ég mína sterku trú á að hugleiðslan sé fyrst og fremst andleg leit.

Sannleikurinn er bara svo einfaldur að hann þarfnast ekki útskýringa eða tenginga. Það getur heldur enginn eignað sér hið andlega, og upplifun hvers og eins er einstök. Kerfi (doctrine) falla líka alltaf um sjálf sig, og fella með sér hið góða sem þau upphaflega stóðu um. Þumalputtareglurnar eru þessar:
-Guð er ókeypis.
-Öll andleg viska er innra með okkur sjálfum.
Það getur semsé enginn tekið að sér að vera málsvari andans annar en leitandinn sjálfur og enginn getur tekið við greiðslu fyrir guð (eða anda), því hann þarf ekki á slíku að halda.
Trúin er raunveruleg þó við getum lengi deilt um tilveru þess sem trúað er á. Trúin er líka margþætt, það er ekki allt tilbeiðsla á einhverri veru. Mér finnst að hver og einn eigi að finna það hjá sjálfum sér hvernig hann eða hún trúir. -Að “guð” geti sjálfur komið orði sínu áleiðis án hjálpar gúrúa eða presta. -Ef kerlingabækur eru hjátrú og bábiljur um lífið og tilveruna, þá eru trúarkerfin “karlabækur”
Annars ætlaði ég að fjalla um hugleiðsluna.

Hugleiðsla er mjög einföld. Í stuttu máli slakar maður bara á í öllum líkamanum og svo í huganum. Maður leyfir huganum að teyma sig um stund en smám saman fer maður að hlusta á þögn hugans. Líkaminn gleymist og maður fer í eins konar trans þar sem maður upplifir sig sem ekkert og allt í senn. Þetta er alger slökun og endurnæring, svo “vaknar” maður og tegir sig. (eftir ca. 20 mín)
Þetta getur maður gert tvisvar á dag, að morgni og seinnipart er ágætt. Það er engin þörf á því að þylja upp guðanöfn á guðum fjarlægra trúarbragða, engin þörf á að klæða sig upp í kirtil eða tóga og safna hári og skeggi. Engin þörf á styttum eða reykelsum, engin þörf  á tónlist (nema til að yfirgnæfa umhverfishávaða) eða svæfandi rödd úr hjómtækjum. Allt þetta aukadót er bara söluvara, bara dót. Hugleiðsla er ekki einkaeign, hún er ekki Indversk eða Tíbetsk, Kínversk eða Amerísk þó kerfin séu það. Hugleiðsla er samvera manns sjálfs með sjálfum sér eða alheiminum og ef það er einhver speki á bak við þetta þá kemur hún strax í anda manns eigin, ómenguð af “kerfum” þeirra sem vilja selja okkur það sem við eigum þegar, og stjórna því hvernig við förum með það. En mest af öllu til að mikla sjálfa sig sem vitringa, upplýsta af alheimssjálfinu, málpípur alvaldsins eða handhafa leyndarmála hinnar andlegu tilvistar.
Ef við hlustum á þessar raddir hlustum við ekki á okkar innri rödd og komumst aldrei í andlega snertingu við okkur sjálf. Við værum bara föst í upplifunum annarra.

Ef við tökum orðið ‘auðvald’ og fjarlægjum auð-, (peningana) úr orðinu, verður eftir orðið “VALD”.
Ef við tökum konungsvald og breytum því í keisaravald, er það áfram vald. Þegar gerð er bylting og einu valdi er skipt út fyrir annað, er það ennþá vald.
Valdið til fólksins! Er hrópað af fjöldanum, fjöldinn fær að kjósa um hverjir fá valdið í hendur, og situr eftir jafn valdalaus og áður. Baráttan er alltaf um valdið. Að eiga, stjórna og ráða.
Jafnvel þeir sem stöðugt berjast gegn ríkjandi valdi, eru uppteknir af þessu sama, Valdi.

En af hverju þarf einhver að hafa vald? Hverjum gagnast valdið öðrum en valdhafanum sjálfum? Það eru bara börn og veikt fólk sem hafa ekki vald yfir sjálfum sér, flestir geta misst stjórn á sér í skamma stund en oftast þurfum við ekki neinn til að stjórna okkur, við stjórnum okkur alveg sjálf. Yfirvald er í raun alger óþarfi í upplýstu samfélagi, fyrir utan kannski að halda glæpum í skefjum. Og, þegar glæpir eiga sér stað, er það yfirleitt þegar einhver missir stjórn tímabundið eða á við geðræna röskun að stríða. Hinir raunverulegu glæpir eru valdabarátta hinna skipulögðu glæpahringja, (löglegra og ólöglegra)
Sá sem hefur verið alinn upp með valdnýðslu er líklegri til að beita henni síðar meir.
Í samfélagsgerð okkar er mikil dýrkun á valdi, fólk sem hefur vald er á einhvern hátt álitið merkilegra og mikilvægara en annað fólk. Í hetjusögnum er mest talað um morðingja og ræningja sem fóru um lönd og lögðu þau undir sig. Við íslendingar eigum okkar víkinga sem voru svo sem ekkert annnað en morðingjar, nauðgarar og ræningjar. Og enn fara herdeildir um lönd og drepa, og í krafti valdsins hafa þeir fullann rétt á því. Hið ríkjandi vald hefur rétt til að drepa (myrða) stela og arðræna í flestum löndum heims. Þeir sem mótmæla eru kallaðir glæpamenn.

Vald er ekki raunverulegur eða náttúrulegur fylgifiskur mennskra samskipta, vald er tilbúningur sem á sér árþúsunda sögu. Í flestum ríkjum heims er vald styrkt með ofbeldi, kúgunum og hótunum. Hinir ríkari nota frekar peninga til að styrkja valdið, en í fátækari ríkjum er ofbeldið og þess á milli trúin.
Mesta valdið er þess sem talar orð guðs, hefur fjármagn og herstyrk. Í flestum löndum er fólki líka innleidd sú hjátrú að vald tryggi frelsi og öryggi. Lengi hefur því verið logið að fólki að það muni fara til himna ef það er hlýðið, en því hótað eilífri kvöl í neðra ef það óhlýðnast. Í dag er fólki talið trú um að það hafi svo gott samfélag til að vernda, að óhlíðni sé skaðlegt hinni verðmætu einingu þjóðar eða hóps sem valdið á tilvist sína undir. Alltaf er eitthvað fundið til sem skiptir meira máli en manneskjan; heildin, landið, flokkurinn, krkjan. -Allt lygi.
Samfélag sem tekur ekki mið af öllum sem í því búa er einfaldlega ekki réttlátt, og engin ástæða til að fórna einhverju fyrir það. Hvort sem það samfélag heitir vestrænt eða íslenskt.

Vald spillir og algert vald spillir algerlega. Það væri kannski ómögulegt að fjarlægja allt vald úr samfélaginu, að enginn réði neinu. En að takmarka vald er nauðsynlegt. Enginn ætti að hafa vald til að skaða aðra. Við þurfum að hreinsa þá mýtu úr huga okkar að vald sé aðdáunarvert og að valdbeiting í formi ofbeldis eða kúgunar sé á einhvern hátt nauðsynleg til að halda uppi gildum okkar um “gott samfélag”. Við þyrftum að hreinsa sögu okkar af ofbeldisdýrkun og valdadýrkun, en einnig af fórnarlambs og píslarvættisdýrkun, sem eru afleiðing ofbeldis og vadníðslu. Það er ekkert göfugt við að deyja í stríði, eða að vara píndur til dauða, það er bara ömurlegt. Það er ekkert göfugt við að fara í stríð og myrða fólk, hermenn eru ekkert annað en morðingjar á launum hjá valdadrottnum og þeir sjálfir valdhafarnir glæpamenn í skipulegri glæpastarfsemi gegn saklausu fólki, í ásókn eftir fullnægju fíkna sinna.

Við búum í samfélagi sem inniheldur alla íbúa jarðar, við erum ekki lengur bara einangruð á eyju út í hafi. Heimurinn færist nær og hann kemur okkur við. Á endanum neyðumst við til að taka afstöðu samkvæmt vilja okkar sjálfra en ekki hentistefnu sem einkennt hefur Íslenskt samfélag svo lengi. Ef ákvarðanir okkar verða teknar af opnum hug og með þekkingu og kærleika að leiðarljósi munum við sigra heiminn með friði.

Ef ég hugsaði heiminn aðeins út frá sjálfum mér og væri alveg sama um aðra, væri lífið örugglega einfaldara. Ég myndi væntanlega ekki vinna með börnum og fötluðum eða skipta mér af pólitík heldur væri ég að vinna að því að hámarka mín eigin lífsgæði. Eitthvað sem tekur jafnvel ekki tillit til umhverfisins. Ég myndi annaðhvort vera svo lítt hugsandi (heimskur) að ég gerði mér enga grein fyrir umhverfi mínu, eða að ég myndi slíta tengsl mín við umhverfið, og gera mig yfir það hafinn. Ég teldi að ég væri svo miklu betri eða meiri en annað fólk vegna þess að ég skildi það ekki, og eins og margir líta á dýr sem skynlausar skepnur, liti ég að annað fólk sem skynlausar verur. Ég hefði enga samúð með þjáningum þeirra, gæti ekki sett mig í þeirra spor og liti niður á það. Þetta er sjálftamin heimska, leið út úr flækjum samfélags og inn í einkaheim sjálfselskunnar. Flestir ganga ekki svo langt að ómanngera alla í umhverfi sínu, þeir þurfa bandamenn sem eru sama sinnis, og í bandalagi sjálftaminnar heimsku ná menn völdum og áhrifum, í stöðugri sókn til að hámarka lífsgæði sín.
Aðeins þeim sem er siðblindur er þetta eðlislægt. Psychopath/sociopath eru geðraskanir sem einkennast af skorti á getu til að lesa tilfinningar og skilja. Aðrir ávinna sér þessa hugsun með því að temja huga sinn. Sem dæmi eru hermenn settir í búning til að ómanngera þá, þeir hætta að sjá sig sem manneskjur og verða að vélum. Sama gildir um konur í austurlöndum nær, þær eru sviftar persónuleika sínum til að ómanngera þær, færa þær niður á stall skynlausra vera. Munkar víða um heim svifta sig persónuleika sínum til að gera sig auðmjúka fyrir guði. Í sumum samfélögum er það talin synd að hafa persónuleika, að vera einstakur eða sérstakur, það er talinn hégómi. Allt er þetta gert til að ómanngera einstaklinginn, hópgera hann og fjarlægja hann úr  tilfinningalegri nálægð. Þýskaland nazismans, kómmúnismi sovétríkjanna og kína voru beinlínis byggð á þessum gildum.

Samúð og samhyggð er okkur flestum eðlisleg. Við urðum til fyrir þá þróun mannkyns að samhyggð og samvinna margra sigraði náttúruöflin. Fólk sem hefur samhyggð er hæfara, samfélög þar sem einstklingurinn fær notið sín og þar sem fólk ber umhyggju hvort fyrir öðru eru þróaðri en önnur. Við þurfum ekki að temja okkur til að hafa samúð á sama hátt og til að losa okkur við hana. Ef við fáum öll að vera manneskjur, einstaklingar, sérstakar og einstakar verur, kemur samúð náttúrulega. Að elska sjálfan sig er forsenda þess að elska aðra, að eiga þroskað tilfinningalíf er forsenda þess að skilja tilfinningalíf annarra. Að elska sjálfan sig í öllu og öllum, er að hið einstaka er allt tengt innbyrðis. Af gleði minni gjöri ég öðrum gott, og af virðingu við sjálfan mig ber ég virðingu fyrir öðrum. “Ég er í öllu og allt er í mér” er hugsun sem er ótæk nema með því að rækta sjálfan sig og vaxa sem einstaklingur.

Skilyrt góðmennska og vorkunnsemi eins og siðaboð samfélaga hafa gengið út á, taka í burtu sjálfið. þ.e. að menn gera ekki gott af því það er gott, heldur gera þeir það af ótta við refsingu eða í ásókn eftir upphefð. Ef við fjarlægjum sjálfsástina þá fjarægjum við líka möguleikann á að tengja sig við aðra. Skilyrt gæska er andsnúin eðlilegri þróun manngæskunnar. Það er alveg eins sjálfhverft að gera gott fyrir guð eins og sjálfan sig. Sá sem gjörir gott fyrir guð, gerir það í eigin þágu, til að fá eitthvað og forðast annað. Stjórnendur trúarbragðanna hafa troðið hugmyndum sínum inn í eðlilegt tilfinningalíf manna og afvegaleitt þá til að halda að gæska snúist um að þóknast guði, en ekki í sinni eigin gleði. Sama gildir um stjórnendur samfélagsins, pólitíkusana; þeir gera sig nauðsynlega með því að temja okkur í þeirri trú að stjórnmálamenn og stjórnendur geri kraftaverkin. En raunin er sú að þróunin hefur þegar átt sér stað þegar stjórnmálamenn vakna til vitundar. Hugmyndirnar eru orðnar almennar áður en stjórn samfélagsins tekur þær til skoðunnar. Stjórnmálamenn ættu líka bara að vera þjónusta við samfélagið.

Hinn upplýsti maður þarfnast ekki stjórnunar, hann stjórnar sér sjálfur.
Hinn upplýsti maður þarfnast ekki foringja eða leiðtoga, hann er það sjálfur.
Hinn upplýsti maður sem hefur trú, þarfnast ekki presta, kirkja eða lögmála, hann hefur Guð.

Aðeins með því að temja sér heimsku með einbeittum vilja, getum við verið afvegaleidd inn í óMENNingarlegt samfélag.

Að breyta heiminum og umbylta öllu, er mörgum ofarlega í huga um þessar mundir, og það er svo skrítið að þegar kreppan skall á þá fór ég strax að líta á það sem tækifæri: Nú loksins breytist eitthvað! En hvað á að breytast og hvernig? Ég hef leitað eftir svörum um hvernig samfélag fólk vill, og útkoman er oftast fjarlæg og þokukennd. Stjónmálaflokkar hafa stefnuskrá, en ef þeir myndu ná yfirburðarkosningu á öllum sviðum, myndi vafalaust lítið breytast.
Okkur skortir framtíðarsýn fyrir samfélagið.
Ég settist niður og fór að finna allt sem samfélag þyrfti að hafa til að allir geti verið hamingjusamir, en komst fljótt að því að það sem kætir einn gerir annann bitran. Ég setti smá “Brainstorming” í gang út frá mínum eigin hugsunum:

-Samfélag án fátæktar, ofbeldis, kúgunar og ótta. Samfélag þar sem friður ríkir, öryggi allra er tryggt og allir hafa frelsi til tjáninga og athafna meðvitaðir um stöðu sína gagnvart öðrum.
Samfélag þar sem engann skortir og allir hafa jafna möguleika til að nýta vilja sinn og hæfileika sjálfum sér og öðrum til framdráttar. Almenn velmegun og vöxtur einstaklingsins, stöðug þróun þekkingar, hugmynda og vísinda. Samfélag sem byggir á þekkingu og þekkingarleit, og er laust við kreddur trúarbragða og stjórnsemi þeirra. Samfélag þar sem maður og náttúra eru hluti hvort af öðru. Þar sem fólk finnur tilgang með sjálfu sér að bera virðingu fyrir öllu lífi, og gera öðrum gott. Samfélag þar sem fólk ræktar sjálft sig og meðvitund sína jafnt sem heilsu og umhverfi. Þar sem allt er einstakt í órjúfanlegri samfellu heildarinnar. Samfélag þar sem allir hafa hlutverk, eru metnir af verðleikum og fá tækifæri til að gefa af sér.

Þetta er mín þokukennda Útópía, hugmyndir sem í flestra huga eru langsóttar og óframkvæmlegar, en ég held ekki.

Vísindi og þekking hafa með tímanum gefið okkur velmegun sem fáum hefði dottið í hug, lækning sjúkdóma, þróun í ræktun og vinnslu matvæla, manngildi, nýting auðlinda og fleira. Þau hafa líka losað okkur undan ótta við að himnarnir hrynji yfir okkur, sýnt okkur alheiminn í nýju ljósi og við erum enn að, og rétt að byrja.
Til að hinir ríku geti orðið ríkari þarf fleiri neytendur, ef velmegun væri almenn og jafnvel meðal hinna sem minnst hafa, þýðir það vöxtur fyrir alla. stærstur hluti launa og styrkja ganga aftur inn í samfélagið í formi neyslu og skatta. Að útrýma fátækt borgar sig.
Rannsóknir hafa leitt í ljós að þeir sem brjóta á rétti annarra, skaða annað fólk eða umhverfið, eru flestir haldnir einhverskonar andlegum kvillum sem hægt er að taka á og lækna, eða fyrirbyggja með stuðningi og fræðslu. Jafnvel er það að koma meira og meira í ljós að ofstæki, valdagræðgi, og siðspilling er fiknitengt líkt og alkahólismi og átröskun. Tíminn og þekkingin mun finna lausnir fyrir fólk með fíknisjúkdóma.  Frelsi til tjáninga, í hegðun, orði og verki verður til með ábyrgð og meðvitund, að gera sér grein fyrir afleiðingum orða sinna og gjörða er þekking og skilningur. (það er ekki nóg að vita, maður þarf að skilja líka) Í fjölmenningarsamfélagi verða til hópar og félög utan um trú og menningararflefð. Þó seint verði hægt að sanna eða afsanna tilvist guðs eða anda, þá er trúin raunveruleg. Með því að skilja efnisleg gildi frá trúarlegum gildum geta allir frjálst trúað eins og þeir vilja, trú er andleg og þarf ekki veraldlegan stuðning né heldur þurfa veraldlegar stofnanir blessun trúarhópa. Andinn er alveg frjáls án afskipta veraldlegra valdhafa. Eins er það með menningu sem skapast innan samfélagsins, hvort sem það tengist klæðaburði, kynhneigð, tónlistarsmekk eða áhugamálum, þá geta allir frjálsir stundað sín áhugamál án afskipta eða stjórnunar samfélagsins, svo lengi sem fólk sýnir þá virðingu að þröngva ekki áhugamálum sínum upp á aðra. Við höfum internetið og getum aflað okkur allra upplýsinga um menningu og áhugamál ef við viljum. Fjölbreytni í samfélagi manna upplýsir okkur um annað fólk en fordóma er aðeins hægt að yfirstíga með vilja og þekkingarleit.

Leiðin til breytinga er ekki með þvingunum eða stjórnun, heldur með fræðslu og þekkingu. Til þess að yfirstíga vandamálin þurfa að vera til þær upplýsingar sem eru grunnur að viðhorfi okkar til umhverfisins. Leynd skapar fordóma. Við þurfum líka að vita hversu langt við getum gengið í samskiptum við annað fólk, og það þarf að upplýsa aðra ef því þykir of nærri sér gengið.  Allt byggir þetta á upplýsingum, viðhorf okkar eru byggðar á upplýsingum eða skorti á þeim. “Þekkingin er undirstaða dyggðarinnar” sagði Sókrates, við höfum komið langann veg frá því hann var uppi, og eigum langann veg fyrir höndum, en við komumst alla leið ef við viljum og veljum. Til þess þarf bara að tala saman og upplýsa hvort annað.

Það hefur verið markmið okkar undanfarið ár að uppræta spillingu í samfélaginu. Búsáhaldabyltingin var fyrst og fremst uppreisn gegn spillingu. Tengsl ráðamanna við viskiptalífið var óeðlilegt þar sem hagsmunir fjármálavaldsins voru látnir ráða ferðinni og ráðamönnum boðið að auðgast með þáttöku í þeirri svikamyllu sem bankakerfið var orðið. Enn er ekki fullljóst hvaða áhrif þessi spilling raunverulega hafði, né hverjir tóku þar þátt með mútuþægni, aðgangi að ódýrum lánum og fjárfestingartilboðum sem hinum almenna borgara hefði ekki staðið til boða. Við bíðum enn útkomu “svörtu skýrslunnar” sem er ætlað að varpa ljósi á þennann eymdarlega gjörning.

Og betur má ef duga skal. Mútur eru sjaldnast í formi fjárburðar, heldur eru þær faldar og innpakkaðar í eins hversdagslegar og eðlilegar umbúðir og frekast er unnt.  Í viðskiptalífinu hefur það þótt sjálfsagt að bjóða viðskiptamönnum til fundar yfir góðum mat og drykk á veitingahúsi. Þegar erlendir aðilar koma til fundar við íslensk fyrirtæki, er ekk óalgengt að íslensku fyrirtækin greiði allt uppihald og skemmtun viðskiptamanna sinna. Til er sú starfsgrein innan fyrirtækja sem kallast almannatengsl, þar sem útsendari fyrirtækis mýkir og mildar viðskiptamennina með alls kyns uppákomum, ferðalögum um landið, veitingum á skemmtistöðum og ýmislegt fleira. (Laxveiðtúrar, skemmtisiglingar, lúxusferðir, tónleikar)
Tilgangurinn með þessu er auðvitað að búa til tengsl sem liðka fyrir samningum. Fyrirtæki halda ráðstefnur og fundi þar sem viðskiptaaðilum er boðið í smá lúxus eða dekur til að liðka fyrir viðskiptum. Þetta þykir sjálfsagt og eðlilegt í viðskiptalífinu.

En svona meiga opinberir starfsmenn ekki haga sér, hvorki embættismenn né kjörnir fulltrúar.

Ef fólk á vegum hins opinbera svo mikið sem þyggur ókeypis drykk, frá aðilum sem hafa einhverra mögulegra hagsmuna að gæta, eru það mútur. Þvingunartilburðir eða gjafir sem eru til þess fallnar að hafa áhrif á afstöðu ráðamanna eða opinberra aðila, varða við lög.

Borgarfulltrúar hjá Reykjavíkurborg eru kjörnir fulltrúar og opinberir aðilar. Þeir meiga ekki þiggja gjafir, peninga eða nokkuð sem gæti haft áhrif á afstöðu þeirra, til þeirra sem bjóða slíkt. Því verður að hætta. Hvort sem það eru frímiðar á leiksýningar borgarleikhússins eða lúxusferðir til útlanda. Þetta fólk er í vinnu hjá Reykjavíkurborg og ætti ekki að þyggja nein laun annarstaðar frá á meðan starfað er í nafni kjósenda, ekki gjafir né aðrar mútur.

Um daginn var það í fréttum að fyrirtæki hefði borgað hreppsnefndarmönnum í hrepp einum, fyrir setu á fundi með fyrirtækinu. Hvað er það annað en mútur? Smánarlegar upphæðir en að mínu mati mútur samt. Það er allt sem gert er til að kaupa hylli fulltrúa kjósenda, eða embættismanna á vegum hins opinbera.
Ég veit að margir þingmenn, borgarfulltrúar og embættisfólk í opinberum stöðum hafa þegið slíkar friðþægingar frá einstaklingum, félögum og fyrirtækjum. Ég veit að sumir eru enn að.

Þessu verður að ljúka – þetta er spilling

Flestir vilja öðrum vel en telja sig jafnframt vita hvað öðrum er fyrir bestu. Það er á því plani sem ég hef fjallað um “þjónustu í stað stjórnunar”.
Í félagmálakerfinu verða til úrræði sem eiga að þjóna þörfum ákveðinna hópa. Ekki er alltaf víst að allir passi í þau úrræði sem í boði eru og þjónustan leitast við að skapa sértæk úrræði sem henta betur, þ.e.a.s. þegar allt er eins og það á að vera.
En í niðurskurði verða til lausnir eins og sameining deilda, fjölgum einstaklinga í hópum, fækkun starfsmanna og þar verða staðalfrávikin oftast verst úti, sértæk einstaklingsmiðuð úrræði sem krefjast sérstakrar athygli.
Það sama á við í skólum og vinnustöðum á vegum hins opinbera; sértæk dýrari þjónusta er sameinuð með meira staðlaðri og heildrænni þjónustu eða skorin niður. Sérkenslan er færð inn í bekk, fjölgað er á deildum, liðveisla verður að hópastarfi o.s.frv.
Þarna er krafan um að laga einstaklingin að úrræðinu ofan á, í stað þess að laga úrræði að einstaklinum. Þjónustan verður skilyrtari og einhæfari og nýtist ekki þeim sem mest þurfa.
Að veita þjónustu sem notandin getur ekki nýtt sér er sóun á peningum.
Flatur niðurskurður og altækar lausnir eru leiðir sem ætti að varast í þessu samhengi.

Opinber þjónusta er alltof oft miðuð út frá þeim sem hana veitir. Til verða staðlar og reglugerðir þar sem þjónustugreining fer fram með hópgerfingu einstaklinga og sama þjónustan er veitt yfir “línuna”. Ef þessu væri snúið við og þjónustan miðuð út frá forsendum notandans eru mun meiri líkur á að notandin fengi þjónustu sem hann þyrfti, en ekki þá sem hann getur verið án. Lausnirnar þurfa að koma frá þeim sem lausnirnar snúast um.
Ég veit ekki hvað er öðrum fyrir bestu.