Hugur minn er fallegt umhverfi og ferðast ég um hann oft. Í þessum hugarheimi er ekki allt eins og það “raunverulega” er, heldur meira eins og ég vil hafa það.
Í veruleikanum bregst ég stundum hugarheimi mínum og geri og segi allt annað en hugur minn hefur boðið mér. Ég get verið fordómafullur, gráðugur og tillitslaus, án þess að það sé raunverulega minn vilji. Ég dett inn í hringiðu aðstæðna og áður en ég veit af er ég kominn langt frá sjálfum mér og þeim gildum sem ég hef í mínum hugarheimi.

Í mínum hugarheimi er alheimurinn guð. Allt sem er og allsstaðar, hin eilífa sköpun, hinn endalausi vöxtur og þróun. Í mínum hugarheimi er engin synd eða erfðasynd, ekkert karma eða forlög. Enginn illska eða dómur. Þar er engin þörf á fyrirgefningu, refsingu eða fordæmingu vegna þess að náttúran veit ekki hvað hún gjörir.
Mistök verða ekki tekin til baka og sjúkleiki mannsins verður ekki læknaður nema með skilningi og þekkingu.
Í mínum hugarheimi eru allir jafn merkileigir, en verk þeirra eru misjöfn. Þar eru verk þeirra sem gefa af sér kærleika, þekkingu eða hamingju mikils metin, en verk þeirra sem aðeins taka burt, skemma og eyðileggja ekki metin nema út frá veikleika þess sem framkvæmir þau. Eldfjallið gýs, og veit ekki betur, það hefur enga synd drýgt, en afleiðingar þess eru skelfilegar fyrir menn og dýr. Dýrin veiða sér til matar því annars deyja þau sjálf.
En við mennirnir þurfum ekki að skaða og skemma til að lifa af, við vitum betur.

Í hugarheimi mínum leita ég að hamingju, kærleika og fegurð, ég geri það ekki af gæsku minni, heldur af ást minni á sjálfum mér og ásókn minni eftir því sem mér er kært. Af gleði minni gjöri ég öðrum gott því það veitir mér hamingju.
Í hugarheimi mínum þarfnast ég engra laga, reglna eða yfirstjórnunar. Ég leita eftir skilningi með því að upplifa aðstæður annarra sem mínar eigin, og nota þann skilning til að skapa frið, innra með mér.
Í veruleikanum fer ég á ólöglegum hraða yfir á hálfbleiku ljósi… ég er gripinn af hringiðu augnabliksins, í trássi við væntingar mínar og einlægan vilja.

Í samfélagi okkar hafa margir sogast inn í hringiðu aðstæðna, inn í veruleika sem var skemmandi og eyðileggjandi. Svo hratt gerðist það að hugarheimurinn gleymdist, hugsunin hvarf. Margir urðu helteknir af sjúkri þráhyggju eftir meiru og meiru. Hið óseðjandi gap græðginnar yfirtók heilbrigða hugsun.
Nú staldra menn við. Meta skaðann og sjá hvað þeir hafa gert. Sumir biðja um fyrirgefningu í þerri von að það megi létta byrgðar sektarkenndarinnar. Aðrir þráast við og reyna að útskyra gjörðir sínar sem réttmætar og góðar í þeirri von að þeir tapi ekki virðingu sinni og þeim stalli sem þeir hafa sett sig upp á. En á meðan enginn vil bæta fyrir brot sín myndast ný hringiða ásakana, reyði og örvæntingar sem fjöldi fólks sogast inn í. Og gegn sínum eigin hugarheimi geta margir ekki fyrirgefið.

Hvorki hugarheimurinn fallegi, né kenningar samfélagsins hafa stjórn á gjörðum okkar, ekki lög eða reglur, ekki óttinn við eilífa vítisvist… það eru fyrst og fremst aðstæður. Náttúran heldur áfram að vaxa og sem lífverur í samfélagi manna munum við alltaf fara eins langt og við komumst.

Í mínum hugarheimi er þekking og skiningur einu verkfærin sem við höfum til að skapa betra samfélag.

Að viðurkenna vanmátt sinn í auðmýkt og einlægni virðist Íslendingum fjötur um fót. Eftir að þjóðarbúið var þurrausið af fé og margra áratuga uppbygging þurrkuð upp af fámennum hópi fjármálasnillinga, stendur þjóðin stolt og óhögguð gagnvart öðrum þjóðum. Við steytum hnefann í átt til breta og hollendinga. Gerum grín að útlendingum sem geta ekki sagt Eyjafjallajökull rétt. Hlæjum af því að flugumferð sé niðri í norður evrópu og segjum að þetta sé útspil Íslendinga útaf icesave.
Við erum alltaf að keppa, og í stað þess að verða betri sjálf, reynum við að gera aðra verri….

Þeir sem eiga um sárt að binda þora ekki fyrir sitt litla líf að tjá sig um aðstæður sínar, því ef þeir gera það, gera þeir jafnframt lítið úr sjálfum sér. Aðrir forðast að horfast í augu við þetta fólk, forðast að ræða vandann eins og um uppspuna sé að ræða eða helberan aumingjaskap.
Við Íslendingar erum nefnilega svo ferlega merkileg þjóð sem á sér enga sína líka. Eða það finnst okkur.

En Íslendingar eru líka hrokafullir og siðspilltir víkingar sem kunna sig engan veginn í samskiptum. Yfirgengileg frekja og hroki hefur verið aðalsmerki þjóðarinnar síðustu árin, samfélaginu var stjórnað af frekju og flestir spiluðu með í þjóðarstoltinu, Íslenska efnahagsundrinu, og yfirburðum í þekkingu og aðferðarfræði. “Ísland best í heimi”.
Þó samfélagið hafi beðið skipbrot, þá hefur ekkert breyst. Íslendingar eru ennþá bestir í heimi og aðrar þjóðir kunna ekki neitt og skilja ekki neitt. Hér dugir ekkert væl, það grefur bara undan ímyndinni.
Ímyndarvandamál smáþjóðar og minnimáttarkennd lýsir sér í alls kyns varnarháttum, meinlokum og hroka gagnvart hinum minnimáttar, og öðrum þjóðarbrotum. Enginn vill láta á sér sjá “aumann blett” því brynjulaus og óvarinn erum við bara venjulegt viðkvæmt fólk.
“Að vera fullkominn er mesti galli sem maður getur haft”.  Því það er alltaf lygi. Að rembast við að loka augunum fyrir vandamálunum er merki um ótta. Að brynja sig fyrir staðreyndum er að höndla þær ekki. Að viðurkenna ekki vanmátt sinn er að þora það ekki.

Íslendingar gætu haft svo miklu meira fram að færa, ef þeir kæmu út úr skjóli brynjunnar og upp úr skotgröfunum. Það eina sem er að óttast er að við sjáumst eins og við raunverulega erum, og við það erum við hrædd. Óvarinn er maður auðsæranlegur.
Hvað þarf til að við getum og þorum að koma fram sem þær viðkvæmu litlu mannverur sem við erum?

Ef gos byrjaði í Kötlu og öskuna bæri yfir Reykjavík. Ef allt atvinnulíf og samskipti myndi lamast og við þyrftum á alþjóðlegum hjálparsveitum að halda til að fá mat og aðhlynningu. Myndum við ekki samt líta á okkur sem hetjur?
Verðgildi þjóðar er metið í því sem hún hefur fram að færa. Af gjöfum sínum skildi hver metinn verða en ekki af því sem hann tekur.
Þegar við höfum lært að enginn er æðri öðrum og að engin þjóð er merkilegri annarri. Að lífið á jörðinni er ekki keppni um besta afraksturinn eða flottustu ímyndina. Þegar við getum staðið heil og óvarin af brynju falsímyndar, hroka og  mikilmennsku.
Þá fyrst getum við verið metin af verðleikum.
Þá fyrst höfum við eitthvað fram að færa til heimsins.

Ég er ánægður með sjálfan mig og er af mörgum talinn jafnvel montinn. Það er því ekki auðvelt að horfast í augu við þær staðreyndir sem nú blasa við. Sjálfsöryggi og lífsgleði hafa verið mínir förunautar í gegn um lífið, en það gæti verið að breytast.
Nú hefur komið fram að fjörðungur heimila í landinu eigi í vanda og þurfi hjálp. Þarna eru margir stoltir Íslendingar sem hafa unnið sína vinnu, greitt sína skatta og staðið sína plikt gagnvart samfélaginu.
Margir vilja ekki viðurkenna vandann og vona að þetta reddist, Fólk lætur ekki á sér sjá að lífið sé þeim erfitt, því það eina sem eftir er, er stoltið og sjálfsvirðingin.
Þeir sem brotna, eða bogna eru enn litnir hornauga eins og áður. Þess vegna leikur fólk þennann leik, að láta líta út fyrir að allt sé í lagi og þetta muni allt saman reddast.
Ég er einmitt í þessum leik. Ef ekki fyrir aðra, þá fyrir sjálfan mig. Draumórar eða veruleikafirring eru vopn mín í ævintýrinu.

Ég hef undanfarin ár verið að vinna í verkefnavinnu fyrir sveitafélög á höfuðborgarsvæðinu. Fyrir fimm til sex árum var mikil vinna og ágætt kaup og eftir að hafa farið erlendis í skóla byrjaði ég aftur í þessari vinnu minni 2007  Mér var lofað mikilli vinnu, aðstöðu og öllum þeim stuðningi sem ég áður hafði haft og hlakkaði bara til að hefja uppbyggingu starfsins aftur. Ég keypti nýjan bíl og gerði mig út með öllum þeim gæðum sem ég hefði fram að færa.
Uppbyggingin gekk hægar en væntingar stóðu til. Aðstaðan lét standa á sér og verkefnin voru færri en ætla mætti í þessu góðæri sem allir voru að tala um. Erfiðleikum mínum við uppbygginguna var mætt með lántökum, og svo önnur lán til að standa skil á þeim lánum sem ég hafði tekið.
Afborganirnar af bílnum höfðu tvöfaldast.  Og rétt fyrir hrun skilaði ég bílnum, en sat uppi með skuld sem nam eins og hálfföldu verði bílsins. Bíllaus gat ég ekki unnið svo ég notaði allt sem ég átti til og keypti gamlan bíl til að halda áfram vinnunni.  Kredidkortinu og debitkortinu var síðan skilað inn í geymslu vegna vangreiðslu og fljótlega fór ég að missa úr vinnu einfaldlega af því að ég hafði ekki efni á að fjármagna hana.
Bíllinn bilaði og ekki til króna, til að gera við hann. Löggan kom og klippti af honum númerin vegna vangoldinna trygginga. Ég var samt svo “heppinn” að vegfarandi einn bauðst til að kaupa hann af mér fyrir slikk og losa mig við hann. (bíllinn var þá búinn að kosta mig talsverðan skilding)
Þegar þarna var komið var ég að fá lánað hjá vinum og venslafólki, fyrir mat og bensíni á bílinn. Ég var búinn að fá á mig árangurslaus fjárnám en það varð allt að bíða.
Ég keypti fyrir lán hjá frænda mínum ódýran bíl og hélt áfram að vinna. Ég náði endum saman í nokkra mánuði og náði meira að segja að borga frænda mínum lánið. Þá byrjar samdráttur og sparnaður hjá vinnuveitendunum. Fyrst 25% og svo var verkefnum fækkað. Ég var kominn í 50% vinnu en náði að hanga inni með aðhadi, sparsemi og ákveðinni bjartsýni. 120þ. á mánuði í vasann.
Svo kom að því að bíllinn þurfti viðhald og skoðun og ég fékk lánað hjá vinum og vandamönnum uppá þá von að þetta mundi reddast. “Það koma fleiri verkefni”
Nú er ég strand. Kemst ekki í vinnuna vegna þess að ég á ekki fyrir bensíni. Bíllinn fékk grænan miða og er kominn framyfir. Ekkert að glæðast í vinnunni, þó verkefnin skorti ekki, þau verða að bíða.

Ég skráði mig atvinnulausan, en vegna þess að ég hafði svo lengi þráast við, fæ ég bara 40% bætur. Það miðast nefnilega við starfshlutfall en ekki tekjur.
Nú skulda ég fullt af peningum, bæði stofnunum, vinum og vandamönnum. Ég get auðvitað ekki greitt leiguna á íbúðinni sem ég bý í. Þvottavélin er ónýt og bara hálfur líter af mjólk til í ísskápnum og smá hrísgrjón uppi í skáp.
Ég borða seinustu kvöldmáltíðina aftur, eins og ég er búinn að gera svo oft undanfarna mánuði.
Og ég hlæ, hvílík endemis vitleysa!

Fjórðungur Íslensku þjóðarinnar er í svipuðum sporum og ég. Þeir sem byrjuðu með minnst, enda líka með minnst.
Ég er bara að lýsa aðstæðum venjulegs einstaklings sem hefur fullt fram að færa, eins og flestir aðrir. Nú er ég ónýtt orka, ónýtt auðlind fyrir samfélagið sem rekur mig með tapi.

Ég get allavega skemmt mér við það að ég hef manndóm í mér til að viðurkenna að ég gerði mistök, já fullt af þeim. Það er meira en margir framámenn í samfélaginu geta sagt, og eru enn að reyna að hafa rétt fyrir sér varðandi ákvarðanir við stjórn landsins.

Ég gerði mörg mistök. Það er svo margt sem ég hefði átt að gera öðruvísi en ég vissi ekki þá það sem ég veit nú. En það verður örugglega “seinasta kvöldmáltíðin” hjá mér aftur áður en langt um líður… jájá, þetta reddast.

Hamingjan er eitthvað sem verður til innra með okkur. Það er ekki hægt að mæla hana með áræðanlegum mælitækjum en undanfarið hafa menn reynt að búa til einhverskonar viðmið á hvað fólk upplifir sem hamingju. Þá er oftast notast við hópa og hjá þeim fundið meðaltal á því hvernig einstaklingar innan hópsins svara til um hamingju sína. Hóparnir eru t.d. látnir vinna verkefni og fá mismunandi svörun (t.d. verðlaun) og út frá því lýsa þeir hamingju sinni yfir útkomu verkefnisins.
Rannsóknir hafa verið gerðar þar sem hamingja var mæld með tilliti til fjárhags.  Útkoman var sú að þeir sem bjuggu við skort, eða laun undir framfærslu voru óhamingjusamari eftir því minna sem þeir höfðu til þess að komast af. Aftur á móti virtist það engu breyta eftir að fólk var komið yfir ákveðið stig, þ.e. upp fyrir fátæktarmörk. Fólk var ekki hamingjusamara eftir því sem efnahagurinn var betri. Meira að segja dalaði línuritið örlítið þegar komið var í milljarðamæringahópinn.

Hamingjan er sem sagt persónuleg.

Nokkur munur virðist vera á því hvað fólk segist vera hamingjusamt og hvað það er hamingjusamt, þegar farið er dýpra í málin og fólk þarf að telja upp hvað gerir það hamingjusamt, virðist í ýmsu ábótavant. Einnig virðist munur á þegar tekin er sama könnun einhverju síðar og fólk látið rifja upp hversu hamingjusamt það var á þeim tíma er fyrri rannsóknin var gerð.

Hamingjan er hugarfarsleg

Ég gæti haldið áfram með áhrif mismunandi úrræða við streyturöskun, áfallaröskun, þunglyndi og kvíða. Allt virðist benda í þá átt að hugurinn sé sterkasta stjórntæki hamingjunnar.
Allt sem við skynjum, hugsum og finnum endar í skilgreiningu hugans. Heimsmynd okkar og líf, viðhorf okkar og þekking. Allt gerist þetta í huganum.
Leiðin til lífshamingju er fyrst og fremst tamning hugans.

Til eru endalausar aðferðir til að temja sér jákvætt hugarfar, allt frá líkamlegun áreytum (stimulus) eins og spennulosun í gljúfrasiglingum og fallhífastökki, hollri hreyfingu eða neyslu lyfja. Einnig eru til svokallaðir innri hvatar eins og einvera, trú, samvera með ástvinum, hugleiðsla og ýmis hvatatækni í formi ráðgjafar eða lesturs uppbyggjandi bóka og að hlusta á tónlist.
-Margar þessara leiða ganga út á að losa sig burt frá aðstæðum hversdagsins, að fara burt úr veruleikanum inn í heim, óskyldan þeim veruleka sem við lifum og hrærumst í dags daglega. Þegar við komum aftur til baka er allt við það sama.

Það sem hefur verið vinsælast undanfarinn áratug er árangursmiðað plan, sú aðferð að setja sér markmið, með það fyrir augum að ná árangri.  Mörg ráðgjafafyrirtæki bjóða hvatafundi eða fyrirlestra með karismatískum árangursþjálfurum og leiðir eða líkön sem lofa “hámarks árangri”.
- Árangur er ekki vísir á hamingju. Fyrir marga getur það líka verið krefjandi og stressandi að standa undir kröfum um árangur. Margir hætta á miðri leið og upplifa sig sem tapara í árangursleiknum. (ég þekki persónulega nokkur dæmi)

Við erum misjöfn og hamingjan er persónuleg, það sem henntar einum henntar ekki öðrum, það er engin ein leið. Jiddu Krishnamurti sagði “lífið er vegalaus víðatta”, Það er engin leið sú eina rétta og hver og einn verður að finna/ákveða sína leið. Með því að þekkja drauma sína og væntingar, þekkja hamingjuna þegar hún kemur , skilja fjölbreytilekann, sleppa tökunum á stjórn alheimsins og horfa, hlusta og skynja. Lífið er ein stórkostleg endalaus skapandi uppljómun. Að temja hugann er að kyrra hugann. Að leyfa sér að hugsa ekki, bara finna.

Það þarf ekki að leita uppi spariklædda sölumenn hamingjunnar, né að loka sig af inni í stofu með heyrnartólin á eyrunum og allt í botni. Það þarf ekki að rýna í fræðibækur eða uppljúka leyndarmálum til að finna hina sönnu varanlegu lífshamingju.
Okkar leið er innra með okkur sjálfum. Líkt og fræið veit hvert það mun vaxa og hvað það mun verða, blóm eða tré þá er hún byggð innra með okkur sjálfum; okkar persónulega leið til hamingju.

Ég get ekki útskýrt það sem á sér ekkert upphaf og engann endi. það sem er allt og allstaðar, hið ytra og hið innra. Það er meira en máttur mannverunnar til að meðtaka og hvað þá að útskýra og skilgreina. En ég get upplifað hið óútskýrða. Ég get skynjað, fundið og upplifað að vera hluti af öllu, allsstaðar.
Að alheimurinn hafi vitund eða sál er kannski ekki réttasta skilgreiningin á þeirri tilvist sem ég upplifi í minni trú, en það er sú skilgreining sem ég get með mínum veraldlegu/mannlegu verkfærum komið til skila, frekar sjálfum mér til afsökunnar en ætlun um að þröngva upplifun minni á aðra.

Auðveldara reynist að útskýra manneskjuna, og tilhneigingar hennar til að búa sér til mynd og skilgreina allt á sínum eigin forsendum. Þar sem hið óútskýrða er fært í líkingamál og myndbirtingar tilfinninga. Ástin verður rauð, kuldinn blár og sorgin þung. o.s.frv.

Þrátt fyrir þessa staðföstu trú mína og upplifanir held ég áfram að leita. Ekki á þeim stað sem ég hef þegar fundið, heldur í upplifunum annarra og útskýringum þeirra á trú sinni og skynjun. Ég tel að trúarbrögð heimsins eigi öll rót sína að rekja til sannra upplifana fólks og skynjana. Skynjana sem þetta sama fólk reyndi með verkfærum tungumálsins að útskýra fyrir öðrum. En í huganum breyttist upplifunin í merkingar og skilgreiningar. Menningin og reynsluheimurinn hafði þar mest um að segja, svo og persónuleiki þess sem útskýrði.

Vísindi nútímans leiða að því líkum að allt efni og öll orka í alheiminum sé að grunni til eitt og hið sama. Að orkan sem er byggingarefni smæstu smáeinda, (subatomic particles) heldur þeim saman og aðskyldum og uppfyllir allt sem við áður héldum tóm. Að allt sé eitt og hið sama.
Skilgreining Vedabókanna (fyrir 1500 f.Kr.) á alheimsorkunni er í grunninn mjög áþekk þessari kenningu vísindamanna. Það sem hindúar kalla Brahman, það sem er allt í öllu um eilífð, hið endalausa sköpunarverk, hefur ekki persónu eða eiginlega skilgreiningu aðra en að vera óskilgreind.  Buddha bjó í menningarheimi þessarar trúar, þar sem prestarnir höfðu einkarétt á þekkingu Vedabókanna. Buddha leitaði svara innra með sér og upplifði það sem kallað er uppljómun. Í Búddisma er enginn eiginlegur guð, heldur lögmál eða karma.
Litlu vestar í Asíu var allt önnur menning og allt önnur upplifun á hinum mikla mætti eða visku sem spámenn upplifðu í sínum hugljómunum. Þar var rík hefð fyrir staðbundnum guðum sem tilheyrðu aðeins ákveðnum hópi fólks. Í stríðum gátu stríðsherrar (konungar) rænt guðum þjóðar og með því öðlast vald yfir þjóðinni.
Í Kína aftur á móti var lengi óskipulögð trú án boðunar eða yfirstjórnar. Hinir upplýstu meðal kínverja voru miklu frekar heimspekingar eða lífsreglumeistarar. Þó hafði keisarinn það hlutverk að vera sonur himinsins, líkt og í Japan var keisarinn sonur sólarinnar. (Hugarkyrrð taoisma þykir mér pesónulega færa fólk nær hinu andlega en hróp og köll hinna vestrænu trúarbragða)
Í N-Ameríku trúðu Indíánar á hinn mikla anda sem var yfir öllu, trú þeirra tengdist líka öndum dýranna á veiðilendunum og hinn mikli máttur myndbirtist í umhverfi og menningu þeirra sjálfra.
Hinir mannlegu, persónulegu guðir Grikklands, Egiptalands og norðurlanda (líklega skyld trúarbrögð) voru myndbirting á öflum náttúrunnar og persónugerving orkunnar sem fólk fann og skynjaði en skildi ekki.
Mennirnir gerðu sér guðsmynd í líkingu þeirra sjálfra.

Skilgreiningar mannanna færðu guð, eða guðina nær manninum, gerðu þá mennska, persónulega og umfram allt skiljanlega. Mennirnir tóku að stjórna, skipuleggja og skilgreina trú snemma í mannkynssögunni og við miðjarðarhafið var “guðþjónusta” arðvænlegur bissness þar sem fólk kom hvaðan æfa að til að fá úr skorið um líf sitt, framtíð og afdrif látinna ættingja.
Prestastétt festi sig í sessi í nánast öllum trúarbrögðum og þeir urðu fljótlega þeir einu sem gátu og máttu hafa samskipti við guðina (eða Guð).

“Sá sem stillir sér upp á milli guðs og manns, verður guð í augum mannsins.”

Stríðherrar til forna (og enn í dag) fóru um með valdi og ofbeldi, rændu jörðum, búfénaði, húsum, höllum og fólkinu sjálfu. Þeir rændu líka guði og trúnni. Þetta gerðu þeir allt að sínu og urðu voldugir og miklir. (Í dag ræna þeir auðlindum) Þeir settu sjálfa sig á milli guðs og manns og urðu guðir í augum mannanna.
Þetta eru trúarbrögð nútímanns að erfa og réttlæta, þeirra hlutverk er að viðhalda eignarrétti sínum og völdum. Þetta er líka það sem hinir trúlausu berjast gegn; hinum efnislegu trúarbrögðum, sem eru skurðgoðamynd af sjálfu sér.

Við hina trúlausu vil ég segja; trúin þarf ekki að vera rökrétt eða full af kenningum og skilgreiningum um lífið og tilurð þess. Trúin er sönn þó ekki sé hægt að sanna eða afsanna tilvist guðs (ennþá). Það sem hefur alltaf verið til var aldrei skapað og alheimurinn er ein stanslaus og stöðug sköpun.

Tilraunir manna til að sanna tilvist guðs byggða á forsendum fornmanna sem höfðu afar takmarkaðan skilning á umheiminum, hlýtur að mistakast. Í dag liggja allt aðrar forsendur að baki, allt annað tungumál og allt annar skilningur. Trú er hrein og án skilyrðinga. Trúarbrögðin eru hins vegar skipulögð og ákveðin af stjórnendum þeirra. Trúarbrögðin reyna að vera ljós í myrkrinu, en hver þarf grútartýru í dagsbirtu. Sá sem hefur guð í sínu lífi þarfnast varla kennivalds trúarbragða. Alheimurinn þarfnast ekki að vera skilgreindur, það erum við sem viljum skilgreina hann. Alheimurinn þarfnast ekki upphefðar því hann er allt. Ekki þarfnast alheimurinn umboðsmanna, hermanna eða þjóna, helgidóma eða lögmála. Alheimurinn er svo sem hann er, hvort sem við mannfólkið skiljum, vitum eða viljum.

“Allt er einstakt í samfellu heildarinnar. Allt er eitt og hið sama”

Ég reikna með að flestir hafi einhverjar hugmyndir um hvernig stjórnarskrá á að vera. Allavega eru margir sem vilja breyta stjórnarskrá Íslands eða jafnvel skipta alveg um. Í fyrsta lagi þá velti ég því fyrir mér til hvers stjórnarskrá sé. Er hún bara af því að öll önnur ríki áttu stjórnarskrá eða hefur stjórnarskráin eitthvert raunverulegt gildi. Þurfa að vera leiðbeinandi reglur til að hafa yfirvald yfir stjórn landsins?
Jú nauðsyn þess að hafa stjórnarskrá er ekki síst að hún er yfir stjórnvaldinu, hún er lög laganna. Stjórnarskráin þyrfti því að vera trygging allra íbúa landsins fyrir réttlæti og að vera stefnumarkandi fyrir það samfélag sem við viljum skapa. Það er ekki hægt að skrifa stjórnarskrá byggða á sögulegum grunni eða sem eftirhermu af gömlum stjórnarskrám. Heldur ætti “ný” stjórnarskrá að endurspegla framtíðarhyggju, vonir og vilja þjóðar.

Stjórnarskráin okkar er alveg frábær og tekur á mörgum þáttum sem hafa gert okkur að því samfélagi sem við stefndum að. En við lestur stjórnarskrárinnar rekur maður sig í erindi sem maður hefði aldrei dottið í hug að væru í stjórnarskrá. Stjórnarskra Íslands virðist vera stjórnendamiðuð og setja embætti forseta lýðveldisins efst í stjórnkerfinu. Dómarar eru til dæmis með sérstök stjórnarskrárbundin réttindi sem varða kjör og starfsaldur. Forseta má ekki sækja til refsingar nema með samþykki alþingis, og hann getur einn náðað fólk,  hafnað lögum og margt fleira sem hljómar meira eins og konungarnir í gamla daga. Kjör embættismanna eiga sér tryggingu í stjórnarskrá….
Nokrum sinnum velti ég því fyrir mér: Er ég með rétta stjórnarskrá?
Ég ákvað því að setjast niður og semja mína eigin stjórnarskrá uppúr þeirri gömlu. Hugmyndir að breytingum má finna hér: Hugmyndir um breytingar á Stjórnarskrá.  (afsakið stafsetningavillur, þær má alltaf finna)
Svo er hin rétta stjórnarskrá Íslands hér. svona til hliðsjónar.

Ég geri ráð fyrir að þjóðin taki við hlutverki forseta til staðfestingar eða höfnunar laga, annarra en fjárlaga og skattalaga sem yrðu að vera samþykkt á Alþingi.
Ég geri ráð fyrir að forsetaembættið verði lagt niður svo og þjóðkirkjan sem ríkisstofnun.
Ég geri ráð fyrir að Ísland verði eitt kjördæmi og að Alþingi skipi saman ráðherra og ríkisstjórn með atkvæðagreiðslu, þannig að útkoman verði jafnvel þverpólitísk stjórn án eiginlegrar stjórnarandstöðu. Að hver og einn þjóðkjörinn fulltrúi kjósi um  málefni þingsins samkvæmt eigin sannfæringu.
Ég geri ráð fyrir því að einstaklingar geti boðið sig fram til Alþingis jafnt sem flokkar eða stjórnmálahreyfingar.
Ég geri einnig ráð fyrir einhvers konar lögum sem tryggja öllum réttinn til framfærslu með því að gera “framfærslugrunn” friðhelgan og tryggðan með lögum.
Hehe… þetta er nú allt og sumt.

Það væri gaman að fá að vinna þetta áfram eða að sjá aðra taka eitthvað af þessu inn í sínar hugmyndir.

,,,°-°,,,

Ég hef alltaf ímyndað mér Ísland sem stéttlaust land og að allir hefðu tækifæri til að vaxa upp í það hlutverk sem þeir ætla sér. Þó tækifærin séu mismikil og væntingarnar misjafnar þá hef ég staðið í þeirri trú að ekkert stæði í vegi fyrir vexti einstaklingsins innan samfélagsins.
Undanfarið hefur þó verið mikið rætt um stéttir, og þá sér í lagi miðstéttina sem nú mun “þurfa að leggja á herðar sér skuldabyrgðar fjármagnsstéttarinnar ofan á það að halda uppi velferðarkerfinu”.
Að vísu er alltaf verið að draga fólk í dilka og sortera það í hópa eftir týsku og umræðuefni. Stéttaskipting er semsagt óformleg skilgreining á mismunandi afkomugetu fólks og stöðu þeirra innan samfélagsins út frá fjármálalegu sjónarhorni eða völdum.

Einn er sá hópur innan samfélagsins sem ég vil út frá gefnum forsendum kalla stéttleysingja. Það er sá hópur sem á einhverjum tímapunkti hefur glatað getu sinni til að standa undir kröfum samfélagsins, hafa “tapað” í lífsbaráttunni og eiga enga von um að komast út úr þeirri stöðu að geta ekki séð sér farborða á eigin verðleikum. Þarna er ekki aðeins verið að fjalla um öryrkja eða atvinnulausa, eða fólk sem á við drykkju eða fíkniefnavandamál að stríða. Þetta geta verið einstaklingar í fullri vinnu og með fulla heilsu. Þetta er skuldugt lágtekjufólk. (tekjur/bætur)

Fólk sem dæmt hefur verið gjaldþrota eða sett á vanskilaskrá og í ofanálag skuldar opinber gjöld eins og skatta, meðlög eða sektir, eru utangarðs. Ef þeir skulda opinber gjöld getur hið opinbera gengið í laun þeirra og tekið allt að 75% af laununum. Þessir einstaklingar meiga engar fasteignir eiga, ekki hlut í fyrirtækjum því allt slíkt væri tekið af þeim með fjárnámi. Þetta fólk fær ekki kredidkort eða debidkort og getur því ekki keypt af netinu eða tekið bílaleigubíl, skráð sig á hótel erlendis, notað hraðbanka eða annað sem venjulegu fólki þykir sjálfsagt. Ef skuldirnar eru háar og fyrnast ekki (eins og er með opinberar skuldir) neyðist þetta fólk til að flytja sig á milli vinnustaða, svo launin verði ekki hirt af þeim, velja svarta vinnu eða stunda einhvert ólöglegt athæfi til að framfleyta sér. Þessar skuldir elta þetta fólk alla ævi.
Atvinnurekendur og umboðsmenn þeirra (Vinnumiðlanir) hafa aðgang að vanskilaskrá og geta hæglega séð stöðu þessa fólks, margir ganga atvinnulausir en fá ekki bætur vegna þess að þeir hafa ekki verið í fastri vinnu. Styrkir eða bætur koma að litlu gagni þar sem opinber gjöld ganga fyrir og þess utan hafa bætur  ákveðið hámark sem er langt undir framfærslu, ef einstaklingur fær meiri bætur úr einum sjóði þá rýrna bæturnar samsvarandi frá þeim næsta Ef hann fær laun um tíma þá falla bætur niður. (Í dag miðast það við 125.000- kr.) Leigumarkaðurinn er lokaður vegna hárra fyrirframgreiðslna eða trygginga sem skuldugt lágtekjufólk hefur ekki efni á að reiða fram.
Svona líf er þolanlegt um stundarsakir ef etthvert markmið eða lausn liggur þar á bak við. Skuldugt lágtekjufólk á ekki neina von til að komast út úr fjötrunum og verður að laga sig að þessum aðstæðum til framtíðar. Gjaldþrot afskrifar ekki skuldir, og í fæstum tilvikum er þessu fólki “boðið uppá” gjaldþrot, heldur endalausan eltingaleik árangurslausra fjárnáma.

Framfærlugrunnur er hugmyndin um þá upphæð sem þarf til að framfleyta sér. Framfærslugrunnur ætti að vera tryggður með lögum, að sérhver einstaklingur ætti að eiga eftir framfærslugrunninn þegar öll gjöld hafa verið greidd. Það þýðir að það væri aldrei hægt að ganga nær fólki við innheimtu skulda en svo að það ætti framfærslugrunninn eftir. Framfærslugrunnurinn yrði að vera tengtur beint við vísitölu neysluverðs og myndi hækka og lækka í samræmi við raunverulega afkomu. ( Fæði, klæði og húsaskjól, sími og afþreying)
Ef Framfærslugrunnur væri tryggður með lögum getur einstaklingur unnið frjálst á atvinnumarkaði, samið um og/eða borgað upp skuldir sínar á löngum tíma. Samningsstaða hans gagnvart skuldareiganda fjallaði eingöngu um þær tekjur sem hann ætti afgangs, þ.e. umfram framfærslugrunn. Hið opinbera gæti ekki gengið í laun fólks nema upp að mörkum framfærslugrunns og bankar og lánastofnanir gætu ekki gert greiðsluáætlanir fyrir skuldara nema um það fé sem afgangs er. Lán yrðu að miðast við að viðkomandi geti greitt þau, að hann hafi afgang til að greiða afborganir.  Fólk fengi “réttinn til að lifa af”.

Þessar hugmyndir hafa oft komið upp á yfirborðið en jafnharðann fallið úr umræðunni. Það er einmitt þessvegna sem skuldugt lágtekjufólk eru stéttleysingjar. “Þetta er verra fólk en annað fólk og hefur komið sér sjálft í þessar aðstæður.”
Það versta af öllu í stöðunni að vera útskúfaður með því að hafa engin samfélagsleg réttindi.
En nú fjölgar stéttleysingjum á Íslandi stöðugt og kannski er von um að fjöldinn hafi hærri rödd. Það er samt sorglegt að þeir sem hæst hafa um þessar mundir hefðu aldrei tekið upp hanskann fyrir stéttleysingjann árið 2007
Ég vil framfærslugrunn tryggðan með lögum strax.

Hvernig skildi standa á því að þrátt fyrir kröfu um umbætur í samfélaginu, búáhaldabyltingu og “umsnúning” í stefnu lands og þjóðar, hefur ekkert breyst? Gildin eru þau sömu, aðferðirnar þær sömu, sama röddin í nýjum jakka. Það er víða skrafað og margt er dregið upp um hvað sé að í samfélaginu en ekkert nýtt er á boðstólnum. Skiptum um silkihúfur! hrópar stjórnarandstaðan. Við viljum nýtt Ísland, nýtt lýðveldi! hrópar fólkið á götunni en engar hugmyndir hafa komið fram um raunverulegar breytingar. Dregnar eru upp gamlar klisjur og úrsérgengnar hugmyndir um kerfi sem eru í hrópandi þverstæðu við sjálf sig. 19 aldar hugmyndir um byltingu hinna kúguðu stétta, opið lýðræði, persónukjör, menntað einræði og fleira í þeim dúr. Eitthvað sem við erum öll búin að heyra sjá og skilja að silkihúfan færist bara af einum kolli yfir á annann. Gildin eru þau sömu; einhver verður að stjórna og stjórna vel. Meirihlutinn vill fá snuðið sitt og þá fellur allt í dúalogn eða hvað?
Fátæka fólkið heldur áfram að skorta, hagmunagæsla fjármálavaldsins verður áfram við lýði, glæpir verða áfram, græðgi verður áfram, valdið verður áfram, upphafning og auðmýking heldur áfram. Það breytist ekki neitt  af því við kunnum ekki að hugsa. Við lærum það sem fyrir okkur er haft, hermum hvert eftir öðru og vitnum í löngu dauða spekinga máli okkar til staðfestingar.

Ísland fékk sjálfstæði og endurreisti Alþingi Íslands, með því að herma eftir þingi Danmerkur. Við settum upp embætti forseta til að líkja eftir konungi. Allt okkar skipulag er fengið að láni, velferðarkerfið, kosningalöggjöfin og stjórnarskráin. Í stað þess að standa sem einstök þjóð sem gæti verið fyrirmynd, þá öpum við allt upp eftir “þeim þjóðum sem við miðum okkur við”. Þetta eru gömul konungsríki, milljónaþjóðir, í gömlu evrópu lénsskipulagsins.

Þegar trúarsiðaskiptin urðu á 16. öld, átti að breyta öllum viðmiðum hins trúarlega lífs en Lúterska kirkjan hermdi eftir kaþólskunni í heilagleika kirkju og prestar voru áfram talsmenn og holdgerfingar krists.
Rússnensku byltingunni tókst að steypa keisaranum en fengu þá bara nýjann keisara.
Franska byltingin uppskar Napoleon.
Ríki þriðja heimsins fengu sjálfstæði frá nýlenduþjóðunum og uppskáru stjórnvald sem hermdi eftir nýlenduherrunum.
Aftur og aftur hefur orðið til nýtt afl sem síðan apar allt upp eftir þeirri stefnu sem þeir börðust gegn.

Við þurfum að kafa miklu dýpra en í þinghúsið eða stofngerð samfélags og stjórnarskrár til að finna svör, við þurfum að líta á okkur sjálf. Við þurfum að horfa á sjónarspil stjórnarhátta sem afleiðingu af okkar eigin vilja og hegðun. Af hverju látum við plata okkur aftur og aftur og í hvert sinn höldum við að þetta sé í síðasta sinn? Jú, við höfum engin viðmið. Við þekkjum ekkert annað en það sem er þegar til og er þegar í gangi, við erum hermikrákur.

*Í alheimssamfélagi framtíðar eru reglur samfélagsins þess eðlis að það þarf ekki vald til að fylgja þeim eftir. Kosningar snúast um málefni líðandi stundar og þjónar lýðræðisins sjá um að fylgja vilja fólksins eftir. Þar er miðað við opin markmið, endalausa þróun samfélags að marki sem aldrei er hægt að ná en alltaf er stefnt að (alltaf hægt að gera betur). Lágmarksframfærsla er tryggð með óbreytanlegum lögum, svo og öll heilbrigðisþjónusta og menntun. Enginn þarf að berjast fyrir lífi sínu, heldur geta allir óhindrað vaxið út í það umhverfi sem þeir lifa í og notið sín á eigin verðleikum. Vöxtur fyrirtækja og fjármálaumsvifa miðast við gagn fyrir samfélagið, það verður enginn tilgangur með því að græða, heldur að vaxa með samfélaginu. Það sama gildir um einstaklinga, það er tilgangslaust að hafa meira en maður þarf og betra að eiga tíma með áhugamálum sínum og vinum og fjölskildu. Samfélagið inniheldur alla sem í því eru, enginn er skilinn útundan og engum er útskúfað.

Svona draumsýn er kannski bara draumsýn. En ég miða þó við manneskjur og eðli þeirra. Að vaxa er til dæmis manneskjunni jafn mikilvægt og að vera til. Ég myndi vilja sjá svona módel, sem miða við manneskjuna en ekki við valdið. Samfélag sem er skapað til að þjóna en ekki til að það sé auðvelt að nota það. Stjórnskipulag miðast oftast við þá sem stjórna, hvort sem það eru trúarstofnanir eða pólitískar, kerfin eru byggð fyrir þá sem ráða. Hinir eiga svo að þjóna valdinu, og láta sig dreyma um að fá smá fyrir sig. Upphafning hinna fáu útvöldu er bara blekking. Þess vegna er svona draumsýn, alveg jafn rökrétt og það kerfi sem við þekkjum. Spáum í því….

Hinn sýnilegi alheimur verður alltaf stærri og meiri og minnstu agnir smærri og smærri. En heimurinn verður ekki til við það eitt að vera uppgötvaður, hann var þarna fyrir áður en við vissum af honum. Við höfum séð stjörnuþokur í 46 milljarða ljósára fjarlægð, hugsanlega langt út fyrir tíma stóra hvells. Nýjar kenningar um tilurð heimsins spretta upp en samt er ennþá algerlega óljóst hvernig upphaf heimsins átti sér stað, hvað var fyrir stóra hvell og hvað setti hann í gang, (ef hann var þá raunverulegur)
Þó við vitum ekki allt þá vitum við heilmikið og nóg til að fella goðfræðilegar útskýringar um tilurð heimsins. Mannkynið er til vegna milljóna ára þróunar, þrumur verða til við hleðslu rafmagns í skýjum og jörðin er miklu eldri en 6000 ára.
Við höfum þróað samfélagsgerðina langt fram úr siðalögum trúarbragðanna með því að nota þekkingu til að útskýra hegðun og háttarlag mannsins. Í dag er þrælahald bannað, konur hafa jafnann rétt og karlar og sjukdómar eru meðhöndlaðir af þekkingu en ekki með því að reka út illa anda. Umburðarlyndi er meira og fordómar minni án heilagra lölgmála.  Trúarbrögð heimsins hafa ekkert að segja okkur, sem við ekki getum vitað sjálf. Við höfum ákveðið á okkar eigin forsendum að við séum jöfn og við eigum sama rétt.
En samt blómstrar trú fólks í alls kyns söfnuðum og trúfélögum, það er hægt að afsanna goðverur á fljúgandi skýjum en trúin er svo sannarlega raunveruleg.

Ég hef stundað hugleiðslu eða íhugun allt frá unglingsárum, prófað alls kyns tegundir og módel og lengi ekki fundið þá staðfestingu á tilverunni sem ég leitaði eftir. En fyrir svona tólf árum fór ég að hugleiða án stefnu eða stjórnunar, án þess að hafa einhvern sértakan metnað fyrir hvert það myndi leiða mig eða væntingar.
Eftir að hafa stundað hugleiðslu í nokkurn tíma gerðist það að ég fékk trúarlega reynslu, hugljómun eins og það er kallað. Ég var allt í einu allstaðar og eitt með alheiminum. Mér fannst ég skilja allt í örlitla stund en svo hvarf það aftur. Ég gat með engu móti útskýrt hvað gerðist en ég var alveg sannfærður um að ég hafði skynjað vitund alheimsins. Þessi reynsla var fyrir mér svo stórkostleg að ég get ekki borið það saman við neitt annað. Ég var uppfullur af hvílíkri orku og kærleika í margar vikur á eftir. En sama hvað ég reyndi þá kom ég engu frá mér, enginn skildi hvað ég var að tala um. (Ég reyndar ræddi líka við sálfræðing og lækni en það virtist allt vera í lagi) Ég fór að fá þessar upplifanir aftur og aftur og er í dag átta árum seinna sannfærður um að með hugleiðslu geti maður stillt sig inn á “tíðnisvið” heimsandans eða vitund heimsins. Í dag er þetta mín trú og sannfæring, þetta kalla ég Guð.
Ég vil taka það fram að þetta á ekkert skylt við persónulegann mann-guð eða drottnandi veru.

Vísindamenn halda áfram að leita upprunanns og að sameina kenningar hins altæka við hið sértæka. Með því að kjlúfa smæstu smáeindir, rýna út í fjarlægustu hluta himingeimsins aftur í tímann um milljarði ára hafa vísindamenn komið fram með reiknilíkön þar sem hægt er að spá fyrir um hegðun og eðli hins óséða og óþekkta. Með útreikningum sínum hafa vísindamennirnir leitt líkur að því að allt efni og öll orka sé í raun það sama. Að inni í kvörkum frumeinda séu orkuþræðir (string theory) sem sé samskonar orka og heldur rafeindum á braut um kjarnann og sama orka og er uppbyggingarefni alls alheimsins (the unified field). Að bæði efni og orka séu eitt og hið sama. Ekki nóg með það, heldur sjá þeir að þessi orka sé svo skipulögð að þeir hafa útskýrt hana sem hugsun eða vitund.  (hugsun okkar er sama orka (hreyfing) og allt efni í alheiminum)

Ef þessar kenningar reynast réttar og að alheimurinn sé ein alsherjar hugsun eða vitund, er ekki þar með sagt að sú vitund sé með löngun eða væntingar. Sannarlega á það ekkert skylt við hugmyndakerfi trúarbragðanna. En það svarar kannski þeirri litlu spurningu; hvers vegna trúum við? Getur það verið að við “dettum” inn í tíðnisvið tómsins eða orkunnar af og til en skortir allar forsendur til að skilja hvað gerðist?  Kannski eru öll trúarbrögð heimsins einmitt sprottin upp úr þessum veruleika. Það væri allavega gaman að allir tjúnuðu sig inn á þessa tíðni á hverjum degi, það myndi allavega fylla upp í það tóm sem manneskjan er alltaf að reyna að fylla uppí með græðgi sinni og fíkn.

Hvað er það sem fær okkur til að greina allt niður í einingar? Jú skilningur okkar. Við skiljum betur það sem er skilgreint. Við höfum betri yfirsýn í enangruðu umhverfi en úti á víaðavelli.
Í barnaskóla spyrja nemendur út í lífið og tilveruna, stundum langt út fyrir námsefnið. Forvitni barnanna og vilji til að vita meira er einlægur og börnunum þykir skemmtilegt að skilja og hugsa. En þegar kemur að prófum birtist alvaran, það sem var svo gaman er ekki á prófinu, heldur eitthvað allt annað sem skólayfirvöldum þykir merkilegt og samkvæmist stöðlum þeim sem settir eru miðað við nágrannalöndin. Börnin læra að undirbúa sig fyrir próf, að ná sem hæstu einkunn en forvitnin minnkar og hin skapandi, gagnrýna hugsun er kæfð.
Algengasta spurning nemenda í háskóla er: “verður þetta á prófi?” Þarna eru þau alveg búin að fatta þetta.

Í pólitík er fólki (kjósendum) skipt í hópa og allar stefnur pólitíkurinnar ganga út á hópa. Að upphefja einn hóp, þó það sé á kostnað annars. Kommúnismi er hópgerfing verkamanna á móti fjármagnseigendum. Frjálshyggja er hópgerfing viðskiptamanna gegn forræðishyggju, feminismi gegn karlaveldi, anarkismi gegn stjórnvaldi. Allt er þetta flokkað í vini og óvini, mitt lið og þitt lið eins og að hagsmunir allra geti ekki farið saman.

Trúarbrögðin upphefja guðs útvöldu gegn heiðingjum, föðurlandshyggja upphefur þjóð gegn þjóðum. Einstaklingshyggja upphefur hina betri gegn hinum verri. Siðmenntaðar þjóðir gegn þriðjaheimslöndum, vestrið gegn austrinu.
Við erum skilyrt til að hugsa hópmiðað um andstæður og flokka, skilgreindar innrammaðar hugsanir.
Engin hugmyndafræði virðist ganga út á allt. Að allir fái að njóta sín og að enginn sé óvinur. Engin menntun er alfræði þó til séu alfræðiorðabækur. Allt er bútað niður í einingar sem einangrast og afmarkast frá öðrum einingum, þar til heimsmyndin verður innilokuð pappakassaveröld og við nennum ekki að horfa útfyrir eininguna því það hefur ekkert upp á sig, það er engin umbun fyrir slíkt.
Sérfræðiþekking verður sérhæfing sem verður einhæfing, og sérfræðingar geta ekki rætt saman á milli eininga því þeir tala sitthort málið.
Ég fór eitt sinn í nám, sem átti að útskrifa einstaklinga sem höfðu jafna yfirsýn á alla þætti samskipta í fyrirtækjum og viðskiptum. Þessir nemendur áttu að fá vinnu við að vera tengiliðurinn á milli mismunandi deilda innan fyrirtækis, markaðsmála, stjórnar og samvinnu og þjónustu. -Það er enginn sem ég þekki búinn að fá vinnu við sitt hæfi, það eru engin störf til sem eru “alhliða”. Flestir fóru í einhverja afmarkaða grein, markaðsmál, upplýsingahönnun eða jafnvel sölustörf. Deildir innan fyrirtækja tala ekki saman “af því að þeir sem vinna í hinni deildinni eru vitlausari eða svo miklir nördar að það skilur þá enginn”.
Samfélagsgerðin, hvort sem það er nám eða vinna hefur þróast frá hinu altæka til hins sértæka (nema kannski stjörnufræðingar)  Hér áður fyrr veltu heimspekingar fyrir sér öllum hlutum guðlegum og jarðneskum, (ég man eftir fjölfræðibókum AB þar sem stiklað var á stóru um hin ýmsu fræði). En í  dag meiga ekki fræðimenn hafa hugmynd út fyrir sitt sérsvið, það eru meira að segja til lögvernduð starfsheiti sem gefur aðeins sérstökum hóp leyfi á afmörkuðum málum. (Ný grein innan eðlisfræði sem kölluð er strengjakenningin hefur alið af sér kenningu um allt (the theory of everything) sem veldur því að eðlisfræðingar, stjarneðlisfræðingar og heimspekingar jafnt sem guðfræðingar og sálfræðingar þurfa að tala saman og á sama máli)

Það er aðeins einn hópur fólks til í þessum heimi og það eru allir. Allar hugmyndir og öll þekking varða okkur öll.
Það mætti alveg leggja af þá nítjándu aldar hugsun að við séum af náttúruvali eða af guðs (ó)náð verri eða betri einstaklingar en aðrir . Það mætti alveg hvetja til víðari husunar og skapandi gagnrýni í skólum. Fjölmennt eða alfræði er örugglega bæði skemmtilegt og gagnlegt nám. Stjórnmálastefnur þurfa að víkka sjóndeildarhringinn og sjá jörðina sem heild og að allt tengist öllu.
Allt er einstakt í samfellu heildarinnar… samstæður en ekki andstæður.