Sveinn Pálsson

Eins og kunnugt er, ollu sífelldar stýrivaxtahækkanir Seðlabankans því að gengið styrktist jafnt og þétt. Þetta hafa sumir kallað að gengið hafi verið falsað upp á við. 

Sterkara gengi lækkaði gengistryggð lán og lækkaði einnig vöruverð og þar með vísitölutryggð lán. Þannig lækkaði lánakostnaður hjá flestum skuldurum sem síðan jók ásókn í lán frekar en draga úr. Hjá mörgum fyrirtækjum var hagnaður “góðærisáranna” aðeins byggður á því að erlendar skuldir lækkuðu vegna styrkingar gengis.

Ég hef lengi haldið, að þessar aðstæður hafi verið séríslenskar og aðrar þjóðir hafi ekki lent í svona öfugri virkni á stýrivaxtatækinu.

Jóhann Hauksson birtir í dag pistil eftir mann frá Tékklandi, en þar er einmitt nefnt að hækkandi stýrivextir hafi þar í landi dregið að erlent fjármagn og á endanum leitt af sér bankakreppu.

Þar segir:

“Í skólabókartextanum segir að fyrstu viðbrögð seðlabanka við að draga úr verðbólgu séu séu fólgin í því að hækka vexti. Vandinn er sá að háir vextir laða að erlent fé. Við Tékkar höfum bitra reynslu af þessum áhrifum. Á tíunda áratugnum soguðu háir vextir í okkar landi til sín fjármagn spákaupmanna. Það kynti undir verðbólgu, en síðar, í maímánuði  1997,  leysti þetta úr læðingi fjármála- og bankakreppu. Þversögnin er sú að vextirnir juku peningamagn í umferð í hagkerfinu, (..) þeir virkuðu sem tálbeita fyrir fjárfesta eða sparifjáreigendur.”

Ljóst er því að hagfræðikenningin um að hækkaðir stýrivextir dragi úr þennslu, á ekki við í litlum opnum hagkerfum og getur þvert á móti haft öfug áhrif.

Þetta tæki er því afar hættulegt við okkar aðstæður og ætti ekkert að nota.

Ég hef undanfarið verið að lesa sjálfsævisöguna Fátækt fólk eftir Tryggva Emilsson, fyrir 12 ára dóttur mína á kvöldin. Bókin er góður gluggi inn í þær aðstæður sem fólk bjó við fyrir aðeins 100 árum. Í raun er þetta mikil sorgar saga en þó glittir í ljósglætu inn á milli. Bjargarleysið og aðstöðuleysið var nánast algjört á þessum tíma. Fólk bjó í hreysum við kulda og sult, allt þurfti að gera með handafli. Líklega vorum við fátækasta þjóð Evrópu á þessum tíma.

Það er með ólíkindum hversu miklar framfarir hafa orðið í landinu. Ef kreppan sem nú er við að glíma, verður ekki dýpri en orðið er, getum við unað nokkuð sátt við okkar hlut.

Það sem helst þarf að aukast í dag, er ánægjan með hversu miklar framfarir hafa orðið.

Þeir sem eiga peninga í dag eru þeir sem sáu að bólan var að springa og seldu á réttum tíma. Einnig þeir sem fengu lánað fjármagn, sem þeir fluttu yfir í skúffufélög, en láta skuldugu félögin fara á hausinn.

Þetta eru þeir sem best voru inní hlutunum á góðæristímanum,  kallar eins og Ólafur Ólafsson, Jón Ásgeir og Pálmi í Fons.

Ef það á að komast hjá því að þessir menn kaupi upp öll félög á landinu, þá þarf að leggja niður peningakerfið eða ná til þeirra með sérstakri afturvirkri skattlagningu.

Gunnar Birgisson tók ekki þátt í skítkasti í prófkjörinu. Hann ætlaði að vinna á eigin verðleikum, en ljóst er að það dugar skammt.

Sjálfur bæjarstjórinn beitti sér gegn Gunnari og lak upplýsingum í fjölmiðla. Einnig íþróttafélagið HK, þrátt fyrir að Gunnar hafi stutt félagið dyggilega í sinni tíð.

Líklegt er að aðrir stjórnmálaflokkar hafi ráðið mestu um niðurstöðu prófkjörsins, segir Gunnar. Það segir sína sögu um hversu ómarktækt þetta var.

Framboð Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi er því handónýtt.

Ljóst er að Gunnar á góða möguleika í sérfarmboði og líklegt að hann nái oddastöðu í bæjarstjórninni, því mörgum er hlítt til Gunnars, þrátt fyrir umdeilda fortíð.

Á okursíðu Dr Gunna er bent á að hægt er að spara 50% í olíuskiptum með því að versla hjá KvikkFix í Kópavogi. (http://kvikkfix.is/)

Sjá færslu Dr Gunna: http://okursidan.blogspot.com/2010/02/odyrara-hja-kvikkfix.html

Þeir beita ansi harðneskjulegum þjálfunaraðferðum í Kína.

Nær væri að kalla þetta pyntingar.

Komið til okkar, við bjóðum ykkur örugg krónubréf, þetta voru skilaboð Seðlabankans út á markaðinn fyrri hluta ársins 2008. 

Ekki beint í anda frjálshyggjunnar, að bjóða mönnum upp á áhyggjulausa spákaupmennsku. Reglan á að vera sú, að þess meiri ávöxtun sem menn sækjast eftir, þess meiri á áhættan að vera.

En frjálshyggjumennirnir í Seðlabankanum, Davíð Oddsson, Hannes Hólmsteinn o.fl., fóru alveg öfugt í þetta. Þeir buðu upp á ríkistryggða spákaupmennsku. Menn gátu rakað inn gróða á vaxtastefnu Seðlabankans, en þurftu enga áhættu að taka.

“Spurn er eftir áhættulausum krónubréfum” segja þeir hróðugir í skýrslu sinni.

Auðvitað taka menn svona boði.

Fjármagnið streymdi því úr viðskiptabönkunum yfir í Seðlabankann. Það olli eðlilega fjárskorti hjá viðskiptabönkunum.

Til að mæta fjárskortinum í bankakerfinu, bauð Seðlabankinn upp á útlán án veða, ” jafnvel bréf sem útgefandi leggur fram sjálfur”, segir í skýrslunni, en þar er átt við hin svonefndu ástarbréf.

Hún er undarleg frjálshyggjan.

Seðlabankinn tók að sér að tryggja spákaupmennina þegar á móti blés.

Gróðan af spákaupmennskunni fór til þeirra, en þjóðin bar áhættuna.

Held ég geti tekið undir allt í pistli Agnars um Icesave málið. Eitt af því sem hann nefnir, er að menn eru á móti Icesave samningnum af mismunandi ástæðum.

Sumir eru á móti af heiðarlegum og virðingarverðum ástæðum. Í þeim hópi eru menn eins og Einar Már Guðmundsson. Hann segir eitthvað á þá leið, að við eigum ekki að borga skuldir óreiðumanna. (Davíð kom með þessi rök eftir hrun, en sagði annað fyrir hrun.)  Þetta mætti kalla sanngirnis rök. Vissulega var um að ræða einkafyrirtæki sem fóru á hausinn. Það ætti ekki að vera á ábyrgð ríkisins að nokkru leiti. Gallinn við þessi rök, er að bankarnir voru ekki látnir fara í “heiðarlegt” gjaldþrot. Í krafti neyðarlaganna var farið inn í bankana rétt fyrir hrunið og nánast öll verðmæti hreinsuð út úr þeim, til að verja innlendar innistæður. Þær fengu 100% vernd óháð upphæð. Icesave innistæðurnar höfðu alla tíð verið taldar innlendar innistæður en voru undanskildar í þessari aðgerð. Hvar eru þá sanngirnisrökin?

Síðan nefnir Agnar þá sem ræða þetta mál með einhvers konar þjóðernisrökum. Þeir blanda meðal annars inn í þetta umræðunni um ESB. Einnig mætti telja þá sem sökkva sér í lagatæknileg atriði í þessu máli. Lagatæknileg atriði, sem talin hafa verið ansi sterk hér á landi, hafa koðnað niður fyrir erlendum dómstólum. Íslensk lagatúlkun er sögð ganga meira út á bókstafinn en anda laganna. Öðru máli gegnir erlendis. Þar vegur andi laganna meira en við erum vön. Íslenska ríkið hefur tapað mörgum málum bæði fyrir Evrópudómstólnum og EFTA dómstólnum. Ég hef enga trú á öðru en við mundum tapa Icesave málinu fyrir erlendum dómstól. Þá munu eiga við orð Eiríks Tómassonar:  ”það er alveg ljós, að ef við náum ekki samningum við Breta og Hollendinga, þá eigum við það á hættu, að við lendum enn verr út úr því, ef dómur fellur okkur í óhag.” (Rúv 5. okt. sl.)

Síðan er hópur manna, sem þrasa um þetta mál í pólitískum tilgangi. Það verður að teljast ansi aumlegur málflutningur. Þar fremstir í flokki eru Sjálfstæðismenn, brennuvargarnir sjálfir. Ekkert er að marka þeirra málflutning, því þeir hafa hringsnúist frá því þeir voru sjálfir í stjórn. Fyrir “svokallað hrun”, eins og atburðurinn er kallaður í Hádegismóum, vegsömuðu þeir “hinn mikla Icesave reikning” og sögðu hann tryggðan af íslenska ríkinu. Ekki vafðist fyrir þeim að skrifa undir viðurkenningu á ábyrgð bæði gagnvart AGS og ESB. Bjarni Ben flutti málið á Alþingi, þar sem ábyrgð var viðurkennd. Í skýrslu þeirra eftir hrun, sögðu þeir: “ÁBYRGÐIR RÍKISINS Í REYND. Almenningi var ekki gerð grein fyrir þeim möguleika að ábyrgð á hundruðum milljarða króna, í formi innstæðna í Bretlandi lægi hjá íslenska ríkinu.” Síðar:  ”Stjórnvöld sögðu almenningi að engin ríkisábyrgð væri á bönkunum, ef svo hefði verið, hefði verðið vera hærra, en sú varð raunin. Þau sváfu á verðinum og áttuðu sig ekki á stöðunni.”

Sjálfstæðismenn voru þeir sem gengust við ábyrgðinni. Þeir hafa skrifað undir samninga þar sem hún er viðurkennd og skrifað skýrslu á þeim nótum. Það er því allt að því dapurlegt að horfa á þeirra óábyrgu framgöngu núna.

Nú berast slæmar fréttir.

Búið er að reka Guðmund Ólafsson frá Útvarpi Sögu.

Hann, ásamt Sigurði G. Tómassyni, eru að mínu mati með besta útvarpsþátt landsins, spjallþáttinn á föstudögum milli 9 og 11. Hægt er að hlusta á nýjustu þættina hérna.

Guðmundur er einstaklega orðheppinn og skemmtilegur maður auk þess sem mikið vit er í því sem hann segir. Guðmundur er einstaklega orðheppinn og skemmtilegur maður auk þess sem mikið vit er í því sem hann segir. Þeir lýstu í smáatriðum þeim efnahagsmistökum sem voru í gangi hér á landi og spáðu til að mynda fyrir um efnahagshrunið mörgum árum áður en það gerðist.

Hvað um það, gert er gert, búið er að reka Guðmund Ólafsson að ósekju. Ekki er með nokkru móti hægt að taka undir það, að vegið sé að eiganda útvarpsstöðvarinnar í síðasta þætti.

Nú þarf einhver góð útvarpsstöð að fá þá Sigurð og Guðmund til sín svo þeir geti haldið áfram með sinn frábæra þátt.

Það ætti að vera lágmarks krafa til manna sem valdið hafa stórfeldu tjóni, að þeir haldi sig til hlés meðan reynt er að bæta fyrir skaðann sem þeir hafa valdið. Æskilegast væri að slíkir skaðvaldar bæðust afsökunar og auðvitað best ef þeir greiddu tjónið sem þeir hafa valdið.

Nú hefur hreiðrað um sig í Hádegismóum í Reykjavík, maður sem hefur valdið skaða upp á 300 milljarða. Hann setti sjálfan Seðlabanka Íslands í gjaldþrot. Ekki er við því að búast, að maður sem valdið hefur mesta tjóni íslandssögunnar geti borgað skaðann. Aftur á móti er lágmarks krafa að maðurinn gangist við þeim skaða sem hann hefur valdið og biðjist afsökunar.

Slík er siðblinda þessa manns, að honum kemur ekki til hugar að gangast við tjóninu, hvað þá að biðjast afsökunar. Þvert á móti beitir hann sinni nýju stöðu til að klína sökum á aðra.

Frá Hádegismóum er nú stjórnað undirróðri og blekkingarstarfsemi gegn því fólki sem reynir að bjarga því sem bjargað verður við gífurlega erfiðar aðstæður. Nýjasta framlagið er nafnlaus steinakastspistill um skattamál. Þarna er skrifað eins og björgunarliðið sé af illmennsku einni að auka hér skatta. Horft er framhjá því að skrifarinn sjálfur olli 300 milljarða skaða sem greiða verður með sköttunum. Einnig þarf ríkið að leggja yfir 100 milljarða í að endurreisa bankana sem skrifarinn nánast gaf innvígðum og innmúruðum mönnum.

Skrifarinn sjálfur er sökudólgurinn en er svo siðlaus að ráðast að þeim sem eru að bjarga málunum.